Σύνοψη Άρθρου
Η ελληνική αμυντική βιομηχανία βρίσκεται μπροστά σε νέα περίοδο κινητικότητας λόγω εξοπλιστικών και ευρωπαϊκών αμυντικών προγραμμάτων.
Κεντρικός στόχος είναι η συμμετοχή της εγχώριας παραγωγής τουλάχιστον κατά 25% στις νέες αμυντικές συμβάσεις.
Το κρίσιμο στοίχημα είναι η μετάβαση από τον ρόλο του υπεργολάβου σε παραγωγή υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Σε φάση έντονης αναδιάταξης εισέρχεται η ελληνική αμυντική βιομηχανία, καθώς τα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα, η αύξηση των αμυντικών δαπανών στην Ευρώπη και η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα δημιουργούν ευκαιρίες πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ για ελληνικούς και ξένους ομίλους.
Στο κέντρο των εξελίξεων βρίσκεται η προσπάθεια να συνδεθούν οι νέες αμυντικές συμβάσεις με ουσιαστική συμμετοχή της εγχώριας παραγωγής. Η κυβέρνηση έχει θέσει ως στόχο η ελληνική αμυντική βιομηχανία να λαμβάνει μέρος τουλάχιστον κατά 25% στα νέα εξοπλιστικά προγράμματα, σε μια αλλαγή στρατηγικής που επιχειρεί να μετατρέψει τις προμήθειες σε εργαλείο παραγωγικής ανασυγκρότησης.
Το ζήτημα έχει πλέον αναβαθμιστεί στην κυβερνητική και επιχειρηματική ατζέντα. Το ενδιαφέρον στρέφεται στις δυνατότητες του ελληνικού αμυντικού οικοσυστήματος να απορροφήσει σημαντικό μέρος των ευρωπαϊκών επενδύσεων που κατευθύνονται στην άμυνα, σε μια περίοδο όπου η Ε.Ε. αναζητά μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία και βιομηχανική αυτάρκεια.
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, έχει τονίσει επανειλημμένα ότι κάθε μεγάλη εξοπλιστική σύμβαση πρέπει να περιλαμβάνει πραγματική ελληνική συμμετοχή, τόσο στην παραγωγή όσο και στη συντήρηση και τεχνική υποστήριξη των συστημάτων. Παράλληλα, έχει εκτιμήσει ότι οι ελληνικές εταιρείες μπορούν να διεκδικήσουν έργα άνω των 10 δισ. ευρώ μέσα από τα νέα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα.
Από τα αντισταθμιστικά στη συμπαραγωγή
Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι για πρώτη φορά επιχειρείται να εγκαταλειφθεί η παλαιά λογική των αντισταθμιστικών ωφελημάτων, τα οποία συχνά έμεναν σε επίπεδο εξαγγελιών και περιορισμένης απόδοσης. Η νέα προσέγγιση επιδιώκει σύνδεση των συμβάσεων με πραγματική παραγωγή, συμπαραγωγή, μεταφορά τεχνογνωσίας και μακροχρόνια τεχνική υποστήριξη.
Το πεδίο ενδιαφέροντος είναι ευρύ και καλύπτει ηλεκτρονικά συστήματα, λογισμικό, οπτικά, αισθητήρες, drones, anti-drone τεχνολογίες, στρατιωτικά οχήματα, ναυπηγικά έργα και υπηρεσίες συντήρησης. Η κατεύθυνση αυτή δημιουργεί προσδοκίες για ουσιαστική αναβάθμιση της εγχώριας αμυντικής παραγωγής, υπό την προϋπόθεση ότι οι κυβερνητικοί στόχοι θα συνοδευθούν από δεσμευτικές συμβάσεις, σαφές χρονοδιάγραμμα και βιομηχανικό αποτέλεσμα.
Οι κρίσιμες εξελίξεις αναμένονται μέσα στην επόμενη διετία ή τριετία, καθώς ενεργοποιούνται ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες όπως το SAFE, το EDF και το ReArm Europe. Η μεταβολή των αμυντικών προτεραιοτήτων στην Ευρώπη ωθεί τα κράτη-μέλη σε αυξημένες στρατιωτικές δαπάνες, ενώ οι ελληνικές εταιρείες κινούνται ήδη με συνεργασίες, εξαγορές και επενδύσεις για να κερδίσουν θέση στον νέο χάρτη.
Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί η THEON International του Κρίστιαν Χατζημηνά, η οποία έχει εξελιχθεί σε σημαντικό διεθνή παίκτη στα συστήματα νυχτερινής όρασης και στα αμυντικά οπτικά. Η εξαγορά του 80% της MERIO SAS θεωρείται κίνηση στρατηγικής σημασίας για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παρουσίας της εταιρείας. Σύμφωνα με τις σχετικές εκτιμήσεις, η MERIO αναμένεται να εμφανίσει το 2026 έσοδα άνω των 15 εκατ. ευρώ και EBIT άνω των 3,5 εκατ. ευρώ.
Κινητικότητα καταγράφεται και γύρω από την EFA GROUP, η οποία ενισχύει τη θέση της σε ηλεκτρονικά, αεροπορικά συστήματα και τεχνολογίες επιτήρησης. Η εξαγορά του 90% της Superior Air διευρύνει τη δραστηριότητα του ομίλου σε συντήρηση, εκπαίδευση και εξειδικευμένες αεροπορικές εφαρμογές.
Οχήματα, ναυπηγεία και defense tech
Σημαντικές εξελίξεις σημειώνονται και στον χώρο των στρατιωτικών οχημάτων. Η ELVO ενισχύει τις συνεργασίες της με τη Rheinmetall και τη MAN για στρατιωτικά φορτηγά και ειδικά οχήματα, με την αγορά να εκτιμά ότι η συνεργασία αυτή μπορεί να δημιουργήσει νέα παραγωγική δραστηριότητα στην Ελλάδα.
Αυξημένο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο ναυπηγικός τομέας. Τα Ναυπηγεία Σαλαμίνας συμμετέχουν στην κατασκευή τμημάτων της γαλλικής φρεγάτας FDI «Amiral Louzeau», εξέλιξη που προβλήθηκε ως η πρώτη περίπτωση πλοίου ξένου στόλου με τμήματα κατασκευασμένα στην Ελλάδα.
Παράλληλα, μικρότερες ελληνικές εταιρείες αμυντικής τεχνολογίας συγκεντρώνουν αυξημένη προσοχή, κυρίως σε πεδία όπως τα drones, η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια και τα anti-drone συστήματα. Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι το επόμενο διάστημα θα ενταθούν οι κοινοπραξίες, οι στρατηγικές συμπράξεις και οι εξαγορές τεχνολογικών επιχειρήσεων από μεγαλύτερους ομίλους.
Το μεγάλο ερώτημα αφορά τη δυνατότητα της χώρας να αξιοποιήσει αυτή τη συγκυρία με όρους βιομηχανικής πολιτικής και όχι απλής συμμετοχής σε υπεργολαβίες. Η ελληνική αμυντική βιομηχανία καλείται να περάσει σε παραγωγή υψηλής προστιθέμενης αξίας, με εξαγωγικό προσανατολισμό, τεχνογνωσία και συμμετοχή σε ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας.
Η ευκαιρία είναι υπαρκτή, το μέγεθός της σημαντικό και το πολιτικό διακύβευμα σαφές. Αν οι νέες αμυντικές δαπάνες περιοριστούν σε εισαγωγές έτοιμων συστημάτων, η χώρα θα χάσει ακόμη έναν κύκλο παραγωγικής δυνατότητας. Αν η ελληνική συμμετοχή κατοχυρωθεί με δεσμευτικό και μετρήσιμο τρόπο, τα εξοπλιστικά μπορούν να μετατραπούν σε μοχλό τεχνολογικής αναβάθμισης, απασχόλησης και βιομηχανικής ισχύος.
