«Ήρεμα νερά» με την Άγκυρα σε επιθετική τροχιά – Η γραμμή Γεραπετρίτη προκαλεί ερωτήματα

Να υπερασπιστεί τη γραμμή των «ήρεμων νερών» επιχείρησε για ακόμη μία φορά ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, την ώρα που η Τουρκία εντείνει τη ρητορική και τις κινήσεις της στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Στη ραδιοφωνική του συνέντευξη, ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας παρουσίασε την κυβερνητική πολιτική ως μηχανισμό αποτροπής κρίσεων, υποβαθμίζοντας παράλληλα τη βαρύτητα αρκετών από τις πρόσφατες τουρκικές ενέργειες.

Ιδιαίτερη συζήτηση προκάλεσε η τοποθέτησή του για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου. Ο κ. Γεραπετρίτης υποστήριξε ότι θα υπάρξει επικοινωνία με την Τουρκία στο πλαίσιο που προβλέπει το Διεθνές Δίκαιο και για λόγους ασφαλούς ναυσιπλοΐας, επιμένοντας ότι πρόκειται για διαδικασία ενημέρωσης και όχι για αναζήτηση οποιασδήποτε άδειας από την Άγκυρα.

Όπως ανέφερε, είναι απαραίτητο τόσο η ναυτιλιακή κοινότητα όσο και τα παράκτια κράτη να γνωρίζουν τον τρόπο με τον οποίο θα εξελιχθούν οι εργασίες, ώστε να αποφεύγονται ατυχήματα στο πεδίο. Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε και την έκδοση NAVTEX από το κράτος που διαθέτει τη σχετική θαλάσσια δικαιοδοσία.

Ο υπουργός σημείωσε ακόμη ότι το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης θα προχωρήσει με βάση τον προγραμματισμό της γαλλικής εταιρείας Meridiam. Η συγκεκριμένη αναφορά αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον λόγω της παρουσίας και των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων της εταιρείας στην Τουρκία.

Η Διακήρυξη των Αθηνών και η λογική της «διαχείρισης κρίσεων»

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης επανέλαβε την υπεράσπιση της πολιτικής αποκλιμάκωσης, υποστηρίζοντας ότι κύριο ζητούμενο της Αθήνας είναι οι εντάσεις με την Τουρκία να μην μετατρέπονται σε ανοιχτές κρίσεις.

Για τη Διακήρυξη των Αθηνών σημείωσε ότι αυτή δημιούργησε έναν οργανωμένο μηχανισμό διαλόγου, με στόχο να περιορίζονται οι εντάσεις και να αποφεύγεται η κλιμάκωση. Παραδέχθηκε ταυτόχρονα ότι η ελληνική πλευρά δεν ανέμενε πως η Τουρκία θα εγκατέλειπε θέσεις που διατηρεί εδώ και δεκαετίες.

Η συγκεκριμένη διατύπωση, ωστόσο, αναδεικνύει και το βασικό πρόβλημα της κυβερνητικής στρατηγικής: οι τουρκικές διεκδικήσεις παραμένουν αμετάβλητες, ενώ η Αθήνα εμφανίζεται να μετρά ως επιτυχία κυρίως το γεγονός ότι οι διαφωνίες δεν οδηγούνται κάθε φορά σε κρίση.

Στο ίδιο πλαίσιο κινήθηκε και η τοποθέτηση του υπουργού για τη λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα». Ο κ. Γεραπετρίτης απέδωσε σημαντικό μέρος της σχετικής τουρκικής ρητορικής σε εσωτερική πολιτική κατανάλωση και υποστήριξε ότι τέτοιες κινήσεις δεν δημιουργούν εξωτερικές έννομες συνέπειες για την Ελλάδα.

Αντιπαρέβαλε μάλιστα το τουρκικό αφήγημα με το ελληνικό θαλάσσιο χωροταξικό, το οποίο εντάσσεται στο ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο. Η νομική αυτή διάκριση είναι σαφής, όμως η πολιτική και επιχειρησιακή διάσταση των τουρκικών διεκδικήσεων εξακολουθεί να υπάρχει και να απαιτεί συνεχή αντιμετώπιση.

Απόρριψη κυρώσεων και νέες τουρκικές κινήσεις

Ο υπουργός Εξωτερικών απέρριψε επίσης τις φωνές της αντιπολίτευσης που ζητούν επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία, χαρακτηρίζοντας σχετικές τοποθετήσεις υποκριτικές. Η κυβερνητική γραμμή επιμένει ότι οι ελληνικές κινήσεις πρέπει να προχωρούν χωρίς δραματοποίηση κάθε τουρκικής αντίδρασης και με σταθερή προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο.

Η προσέγγιση αυτή, όμως, δέχεται έντονη κριτική επειδή κινδυνεύει να δημιουργήσει την εικόνα κανονικοποίησης μιας μόνιμης τουρκικής πίεσης. Οι εξαγγελίες της Άγκυρας για θαλάσσια πάρκα, η προβολή της «Γαλάζιας Πατρίδας» και οι συνεχείς κινήσεις σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο συνθέτουν ένα περιβάλλον που δύσκολα μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως ρητορική για εσωτερική κατανάλωση.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης διαβεβαίωσε ότι κάθε αυθαίρετη τουρκική ενέργεια θα λαμβάνει απάντηση από την Ελλάδα. Αυτό ακριβώς αποτελεί και το πραγματικό μέτρο αξιολόγησης της κυβερνητικής πολιτικής: όχι οι διακηρύξεις περί διαλόγου, αλλά το εάν η χώρα μπορεί να ασκεί τα δικαιώματά της χωρίς περιορισμούς και χωρίς οι τουρκικές αντιδράσεις να επιβάλλουν στην πράξη καθυστερήσεις ή αυτοσυγκράτηση.

Η πολιτική των «ήρεμων νερών» μπορεί να έχει αξία ως μηχανισμός αποτροπής θερμού επεισοδίου. Δεν μπορεί όμως να λειτουργεί ως άλλοθι για την υποβάθμιση μιας σταθερής αναθεωρητικής στρατηγικής από την Τουρκία. Όσο η Άγκυρα διατηρεί ανοιχτές τις διεκδικήσεις της, η Αθήνα οφείλει να αποδεικνύει με πράξεις ότι η αποκλιμάκωση δεν μετατρέπεται σε ανοχή και ότι ο διάλογος δεν περιορίζει την άσκηση των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.