Μαλβίνες: Ο Τραμπ ταράζει τις ισορροπίες και ο Μιλέι περνά στην αντεπίθεση

Σε νέα φάση έντασης περνά η μακρόχρονη αντιπαράθεση Αργεντινής και Βρετανίας για τις Νήσους Μαλβίνας – Φόκλαντ, με τον πρόεδρο Χαβιέρ Μιλέι να ανεβάζει αισθητά τους τόνους, ανακοινώνοντας αυστηρότερες κυρώσεις κατά εταιρειών που συμμετέχουν σε έρευνες και σχέδια εξόρυξης υδρογονανθράκων γύρω από το αρχιπέλαγος.

Σε τηλεοπτικό διάγγελμα, ο Αργεντινός πρόεδρος έκανε λόγο για «ούριους ανέμους» στην ιστορική διεκδίκηση του Μπουένος Άιρες και ανακοίνωσε νομοθετική πρωτοβουλία για την αυστηροποίηση των ποινών σε βάρος επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην περιοχή χωρίς άδεια της Αργεντινής.

Η κίνηση αποκτά ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα καθώς έρχεται λίγες ώρες μετά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης της αμερικανικής στάσης απέναντι στη διαφορά. Ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε ότι επανεξετάζει «κάθε θέση», χωρίς πάντως να ανακοινώσει αλλαγή της επίσημης πολιτικής της Ουάσιγκτον. Η αμερικανική στάση παραμένει μέχρι στιγμής ουδέτερη ως προς την τελική κυριαρχία, αναγνωρίζοντας στην πράξη τη βρετανική διοίκηση των νησιών.

Οι δηλώσεις Τραμπ έδωσαν εμφανώς πολιτικό χώρο στον Μιλέι να επαναφέρει με μεγαλύτερη ένταση ένα από τα ισχυρότερα εθνικά ζητήματα της Αργεντινής. Ο ίδιος χαρακτήρισε τα αμερικανικά υπονοούμενα «πολύ σημαντικά» για μια υπόθεση που, όπως είπε, αποτελεί την «πιο σημαντική και ιερή» διεκδίκηση των Αργεντινών.

Πετρέλαιο, κυρώσεις και το νέο μέτωπο γύρω από τα νησιά

Στο επίκεντρο της νέας σύγκρουσης βρίσκονται τα σχέδια εκμετάλλευσης πετρελαϊκών κοιτασμάτων βόρεια των νησιών. Η Αργεντινή θεωρεί παράνομες τις δραστηριότητες εταιρειών που προχωρούν χωρίς την έγκρισή της και ετοιμάζει αυστηρότερο νομικό πλαίσιο ώστε να αυξηθούν οι κυρώσεις και οι περιορισμοί.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο έργο Sea Lion, στο οποίο εμπλέκονται η βρετανική Rockhopper Exploration και η ισραηλινή Navitas Petroleum. Η παραγωγή σχεδιάζεται να ξεκινήσει το 2028, γεγονός που ενισχύει την πίεση στο Μπουένος Άιρες να κινηθεί πριν παγιωθούν νέα οικονομικά δεδομένα στην περιοχή. 

Ο Μιλέι ανακοίνωσε ότι θα επιδιώξει αυστηρότερες ποινές για εταιρείες οι οποίες συμμετέχουν, κατά την αργεντινή θέση, σε μη αδειοδοτημένη εκμετάλλευση φυσικών πόρων στην υφαλοκρηπίδα. Παράλληλα προωθεί ευρύτερες κινήσεις ενίσχυσης της παρουσίας της Αργεντινής στον Νότιο Ατλαντικό, επιμένοντας ότι η διεκδίκηση θα συνεχιστεί με πολιτικά, νομικά και διπλωματικά μέσα.

Την ίδια ώρα, βετεράνοι του πολέμου του 1982 και οργανώσεις που δραστηριοποιούνται για περιβαλλοντικά ζητήματα έχουν προσφύγει στην αργεντινή Δικαιοσύνη, επιδιώκοντας να μπλοκάρουν τα σχέδια εξόρυξης.

Ο Ντόναλντ Τραμπ πρόσθεσε επιπλέον αβεβαιότητα στη βρετανική πλευρά όταν, σε συνέντευξή του στο GB News, απέφυγε να δεσμευθεί ότι οι ΗΠΑ θα υποστήριζαν το Λονδίνο σε μια νέα κρίση για τα νησιά. Αναφέρθηκε στον πόλεμο του 1982 ως γεγονός «πολύ παλιό» και συνέδεσε τη στάση του με τη γενικότερη δυσαρέσκειά του για τη στάση της Βρετανίας απέναντι στις αμερικανικές επιχειρήσεις κατά του Ιράν. 

Η στάση αυτή απέχει από μια επίσημη αναγνώριση της αργεντινής κυριαρχίας. Δημιουργεί, όμως, ένα ασυνήθιστο πολιτικό ρήγμα στις σχέσεις Ουάσιγκτον και Λονδίνου και προσφέρει στον Μιλέι ένα διεθνές επιχείρημα που προηγουμένως δεν διέθετε.

Το Λονδίνο απαντά: «Η κυριαρχία είναι βρετανική»

Η βρετανική κυβέρνηση αντέδρασε άμεσα, επαναλαμβάνοντας ότι η θέση της παραμένει «ακλόνητη». Η Ντάουνινγκ Στριτ υπογράμμισε ότι οι κάτοικοι των Φόκλαντ έχουν εκφράσει επανειλημμένα την επιθυμία τους να παραμείνουν βρετανικό υπερπόντιο έδαφος και ότι το Λονδίνο δεν προτίθεται να αλλάξει στάση. 

Στο δημοψήφισμα του 2013, το 99,8% όσων ψήφισαν τάχθηκε υπέρ της διατήρησης του σημερινού καθεστώτος ως βρετανικού υπερπόντιου εδάφους. Η Αργεντινή δεν αναγνωρίζει ότι το αποτέλεσμα αυτό λύνει το ζήτημα της κυριαρχίας και ο Μιλέι υποστήριξε εκ νέου ότι οι κάτοικοι δεν διαθέτουν, κατά την αργεντινή νομική θέση, δικαίωμα αυτοδιάθεσης που να υπερισχύει της εδαφικής διεκδίκησης του Μπουένος Άιρες.

Ο ΟΗΕ, πάντως, αναγνωρίζει επισήμως την ύπαρξη διαφοράς κυριαρχίας μεταξύ Αργεντινής και Ηνωμένου Βασιλείου. Με το ψήφισμα 2065 του 1965, η Γενική Συνέλευση κάλεσε τις δύο κυβερνήσεις να προχωρήσουν σε διαπραγματεύσεις για ειρηνική λύση, λαμβάνοντας υπόψη τα συμφέροντα του πληθυσμού των νησιών. 

Η ιστορική σύγκρουση κορυφώθηκε το 1982, όταν η Αργεντινή κατέλαβε τα νησιά και η Βρετανία απάντησε στρατιωτικά. Ο πόλεμος διήρκεσε 74 ημέρες και στοίχισε τη ζωή σε 649 Αργεντινούς και 255 Βρετανούς στρατιωτικούς.

Περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες αργότερα, οι Μαλβίνες εξακολουθούν να αποτελούν ένα από τα πλέον φορτισμένα ζητήματα της αργεντινής πολιτικής ζωής. Η διεκδίκηση είναι ενσωματωμένη στο Σύνταγμα, στην εκπαίδευση και στη συλλογική μνήμη της χώρας, ξεπερνώντας τις παραδοσιακές πολιτικές διαχωριστικές γραμμές.

Ο Μιλέι επιχείρησε να προσδώσει ακόμη μεγαλύτερο βάρος στο ζήτημα, δηλώνοντας ότι τα νησιά «ανήκουν στην Αργεντινή ιστορικά και νομικά» και ότι η χώρα πρέπει να ενισχύσει τις προσπάθειές της πριν αρχίσει η εμπορική εκμετάλλευση των πετρελαϊκών κοιτασμάτων.

Η νέα ένταση γύρω από τις Μαλβίνες επομένως δεν αφορά μόνο μια ιστορική διεκδίκηση. Πετρέλαιο, στρατηγικός έλεγχος του Νότιου Ατλαντικού και η πιθανότητα μεταβολής της αμερικανικής στάσης δημιουργούν ένα νέο γεωπολιτικό σκηνικό, στο οποίο το Μπουένος Άιρες επιχειρεί να εκμεταλλευτεί κάθε ρήγμα στη σχέση ΗΠΑ–Βρετανίας.

Η Ουάσιγκτον δεν έχει αλλάξει ακόμη επίσημα πολιτική και η Βρετανία δηλώνει ότι η κυριαρχία της δεν τίθεται υπό διαπραγμάτευση. Ωστόσο, τα υπονοούμενα Τραμπ και η επιθετικότερη ρητορική Μιλέι επαναφέρουν ένα ζήτημα που παρέμενε για χρόνια σε σχετικά χαμηλότερη ένταση και το συνδέουν πλέον με ενεργειακά συμφέροντα, στρατηγικούς ανταγωνισμούς και τη νέα ισορροπία δυνάμεων στον Νότιο Ατλαντικό.