ΔΕΘ με άρωμα κάλπης: Ο Μητσοτάκης ανοίγει το προεκλογικό «καλάθι» παροχών

Με ένα ευρύ πακέτο φορολογικών ελαφρύνσεων, αυξήσεων σε μισθούς και συντάξεις και στοχευμένων ενισχύσεων ανεβαίνει το Σάββατο 5 Σεπτεμβρίου στο βήμα της ΔΕΘ ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, επιχειρώντας να ανοίξει ουσιαστικά τον πολιτικό δρόμο προς τις επόμενες εθνικές εκλογές.

Η φετινή ΔΕΘ έχει ιδιαίτερο βάρος για το Μέγαρο Μαξίμου, καθώς είναι η τελευταία πριν από τις εκλογές με βάση τον σημερινό προγραμματισμό. Η κυβέρνηση θέλει να παρουσιάσει ένα πακέτο με έντονο αποτύπωμα στη μεσαία τάξη, στους εργαζομένους, στους συνταξιούχους, στους ελεύθερους επαγγελματίες και στις οικογένειες, επενδύοντας στο αφήγημα της οικονομικής σταθερότητας και της επιστροφής μέρους του δημοσιονομικού χώρου στους πολίτες.

Οι τελικές αποφάσεις οριστικοποιούνται λίγες ώρες πριν από την ομιλία, καθώς αρκετές από τις παρεμβάσεις θεωρούνται πλέον δεδομένες, ενώ άλλες εξακολουθούν να βρίσκονται στο επίπεδο των σεναρίων. Η κυβέρνηση θέλει οι εξαγγελίες να έχουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη κοινωνική περίμετρο, γνωρίζοντας ότι η ακρίβεια, η φορολογία και το διαθέσιμο εισόδημα παραμένουν από τα πιο δύσκολα προβλήματα για τα νοικοκυριά.

Μισθοί, εισφορές και δημόσιοι υπάλληλοι στο επίκεντρο

Για τους μισθωτούς, το βασικό κυβερνητικό σχέδιο προβλέπει νέα αύξηση του κατώτατου μισθού. Σήμερα βρίσκεται στα 920 ευρώ και οι πληροφορίες θέλουν το Μέγαρο Μαξίμου να εξετάζει για το 2027 ποσό που θα υπερβαίνει τον προηγούμενο στόχο των 950 ευρώ, με σενάρια να τοποθετούν τον νέο κατώτατο κοντά στα 970 ευρώ.

Μια τέτοια απόφαση θα είχε αντίκτυπο και σε σειρά επιδομάτων που συνδέονται με τον κατώτατο μισθό, ενώ αντίστοιχη προσαρμογή προβλέπεται και για τις αποδοχές στο Δημόσιο μέσω του μηχανισμού σύνδεσης με τον κατώτατο.

Στο τραπέζι παραμένει παράλληλα νέα μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, κατά μισή ή ακόμη και μία ποσοστιαία μονάδα. Η παρέμβαση παρουσιάζεται από την κυβέρνηση ως μέσο αύξησης των καθαρών αποδοχών και περιορισμού του μη μισθολογικού κόστους για τις επιχειρήσεις.

Με ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον αναμένονται οι εξαγγελίες για τους δημοσίους υπαλλήλους. Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται η καθιέρωση μιας πρόσθετης ετήσιας ενίσχυσης από το 2027. Το μέτρο δεν ισοδυναμεί με επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού, τους οποίους η κυβέρνηση μέχρι σήμερα δεν έχει δεσμευτεί ότι θα αποκαταστήσει. Ωστόσο, ένα τέτοιο επίδομα θα μπορούσε να παρουσιαστεί ως πρώτο βήμα προς μια μόνιμη πρόσθετη ενίσχυση των δημοσίων υπαλλήλων.

Εδώ ακριβώς θα φανεί και το πραγματικό μέγεθος της εξαγγελίας. Άλλο μια εφάπαξ οικονομική ενίσχυση και άλλο η μόνιμη αποκατάσταση μισθολογικών απωλειών. Το Μέγαρο Μαξίμου καλείται να δώσει συγκεκριμένα ποσά, δικαιούχους και χρονοδιάγραμμα, ώστε το μέτρο να μην περιοριστεί σε μια προεκλογική υπόσχεση με ορίζοντα αρκετών ετών.

Ισχυρό κομμάτι του πακέτου αφορά και τους συνταξιούχους. Από το 2027 προβλέπεται η πλήρης κατάργηση της προσωπικής διαφοράς, ώστε οι συνταξιούχοι που εξακολουθούν να επηρεάζονται από αυτή να λαμβάνουν ολόκληρη την ετήσια αύξηση. Πρόκειται, πάντως, για εξέλιξη που έχει ήδη ενταχθεί στον κυβερνητικό σχεδιασμό και δεν αποτελεί εξ ολοκλήρου νέα εξαγγελία της ΔΕΘ.

Το μεγαλύτερο ενδιαφέρον στρέφεται στην ετήσια οικονομική ενίσχυση που καταβάλλεται τον Νοέμβριο. Σήμερα το ποσό έχει διαμορφωθεί στα 300 ευρώ και εξετάζονται σενάρια αύξησής του στα 400 ευρώ ή ακόμη και στο ύψος της πλήρους εθνικής σύνταξης, που για το 2026 ανέρχεται στα 446,87 ευρώ.

Παράλληλα συζητείται η διεύρυνση της περιμέτρου των δικαιούχων, μέσω χαλάρωσης των εισοδηματικών ή περιουσιακών κριτηρίων. Οι τελικές αποφάσεις αναμένονται από τον ίδιο τον πρωθυπουργό.

Τεκμήρια, αγρότες, στέγη και δημογραφικό – Το «καλάθι» ανοίγει σε όλους

Στους ελεύθερους επαγγελματίες η κυβέρνηση επιχειρεί να διορθώσει ένα από τα σημεία που της έχουν προκαλέσει ισχυρή πολιτική φθορά: το τεκμαρτό σύστημα φορολόγησης. Το μήνυμα που έχει σταλεί από το κυβερνητικό επιτελείο είναι ότι, όσο τα POS, οι ηλεκτρονικές συναλλαγές και οι ψηφιακοί έλεγχοι περιορίζουν τη φοροδιαφυγή, θα ανοίγει ο δρόμος για σταδιακή απομάκρυνση των συνεπών επαγγελματιών από τα τεκμήρια.

Η πολιτική αντίφαση είναι εμφανής. Η ίδια κυβέρνηση που επέβαλε το συγκεκριμένο σύστημα στους ελεύθερους επαγγελματίες προετοιμάζεται τώρα να παρουσιάσει τη σταδιακή υποχώρησή του ως ελάφρυνση. Το κρίσιμο θα είναι ποιοι θα εξαιρεθούν, από πότε και με ποια αντικειμενικά κριτήρια.

Για τους αγρότες, οι πληροφορίες συγκλίνουν σε φορολογικές παρεμβάσεις, ενώ στο οικονομικό επιτελείο εξετάζεται και πρόσθετη ενίσχυση. Η πίεση στον πρωτογενή τομέα παραμένει ισχυρή, εξαιτίας του κόστους παραγωγής, της ενέργειας και των συνεχών προβλημάτων που έχουν προκαλέσει φυσικές καταστροφές και ζωονόσοι.

Σημαντικό τμήμα της ομιλίας αναμένεται να αφιερωθεί και στο στεγαστικό. Η κυβέρνηση εξετάζει νέα κίνητρα για να επιστρέψουν στην αγορά κλειστά ακίνητα και παράλληλα προετοιμάζεται για ένα νέο πρόγραμμα τύπου «Σπίτι Μου», το τρίτο κατά σειρά.

Η αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων θα κριθεί από το εάν μπορούν πραγματικά να αυξήσουν την προσφορά κατοικιών. Οι τιμές αγοράς και τα ενοίκια έχουν ανέβει σε επίπεδα που απορροφούν μεγάλο μέρος του εισοδήματος, ιδιαίτερα των νεότερων νοικοκυριών, και τα προγράμματα χρηματοδότησης από μόνα τους δεν λύνουν το πρόβλημα όταν η διαθέσιμη κατοικία παραμένει περιορισμένη.

Στο δημογραφικό αναμένονται πρόσθετα μέτρα για οικογένειες, με μεγαλύτερη έμφαση σε τρίτεκνους και πολύτεκνους. Φορολογικές ελαφρύνσεις και ενισχύσεις βρίσκονται μεταξύ των επιλογών που έχουν εξεταστεί.

Πίσω από το κοινωνικό πακέτο βρίσκεται όμως και μια σαφής προεκλογική στρατηγική. Το Μέγαρο Μαξίμου θέλει να μπει στην τελική περίοδο της κυβερνητικής θητείας με μήνυμα σταθερότητας, οικονομικής αποτελεσματικότητας και επιστροφής εισοδήματος στη μεσαία τάξη, ένα ακροατήριο από το οποίο η Νέα Δημοκρατία έχει καταγράψει σημαντικές πολιτικές απώλειες.

Η κυβέρνηση επιμένει ότι οι παρεμβάσεις θα είναι κοστολογημένες και συμβατές με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες. Το πραγματικό ζήτημα, όμως, για εκατομμύρια πολίτες είναι πολύ πιο απλό: πόσα από όσα θα ανακοινωθούν θα φανούν πράγματι στον μισθό, στη σύνταξη και στον οικογενειακό προϋπολογισμό και πόσα θα παραπεμφθούν στο 2027, στο 2028 ή ακόμη και στο 2030.

Η αυριανή ομιλία επομένως δεν θα κριθεί μόνο από το συνολικό ύψος του «καλαθιού». Θα κριθεί από το πόσο μόνιμες είναι οι παρεμβάσεις, ποιοι πραγματικά ωφελούνται και πόσο γρήγορα θα εφαρμοστούν. Με τις κάλπες να βρίσκονται πλέον στον πολιτικό ορίζοντα, η κυβέρνηση καλείται να αποδείξει ότι η φετινή ΔΕΘ είναι πρόγραμμα πραγματικής ενίσχυσης των εισοδημάτων και όχι απλώς η αφετηρία μιας μακράς προεκλογικής περιόδου.