Μικρές επιχειρήσεις στην ασφυξία: Σχεδόν οι μισές χωρίς «μαξιλάρι» ρευστότητας

Σε ολοένα πιο στενό οικονομικό κλοιό βρίσκονται οι μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, καθώς η υποχώρηση της ρευστότητας, το αυξημένο λειτουργικό κόστος και η διόγκωση των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων περιορίζουν δραστικά τις αντοχές τους και συντηρούν ένα κλίμα έντονης αβεβαιότητας για το επόμενο διάστημα.

Η εικόνα που καταγράφεται στο πρώτο εξάμηνο του 2026 είναι ιδιαίτερα πιεστική. Σχεδόν μία στις δύο επιχειρήσεις, ποσοστό 48%, δηλώνει ότι η ρευστότητά της επιδεινώθηκε περαιτέρω, ενώ μόλις το 16,4% αναφέρει βελτίωση της οικονομικής της θέσης.

Την ίδια ώρα, οι καθυστερημένες και ληξιπρόθεσμες οφειλές εξακολουθούν να συσσωρεύονται. Το 30,9% των επιχειρήσεων είχε τουλάχιστον μία τέτοια υποχρέωση μέσα στο πρώτο μισό του έτους, ενώ το 13,3% αντιμετώπιζε τρεις ή περισσότερες.

Τα στοιχεία προέρχονται από την έρευνα του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων της ΓΣΕΒΕΕ για το οικονομικό κλίμα και αποτυπώνουν μια αγορά όπου οι μικροί επαγγελματίες εξακολουθούν να λειτουργούν χωρίς ουσιαστικό περιθώριο ασφαλείας.

Ο Δείκτης Οικονομικού Κλίματος υποχώρησε στις 56,5 μονάδες από 59,2 το προηγούμενο εξάμηνο, ενώ ο Δείκτης Προσδοκιών παρέμεινε σχεδόν αμετάβλητος στις 58,7 μονάδες από 58,3.

Η εικόνα αυτή δεν παραπέμπει σε πραγματική ανάκαμψη. Αποτυπώνει περισσότερο μια αγορά που προσπαθεί να κρατηθεί όρθια, περιμένοντας μήπως μειωθούν οι πιέσεις από το ενεργειακό κόστος, τις πρώτες ύλες και την περιορισμένη κατανάλωση.

Ενέργεια, καύσιμα και πρώτες ύλες «τρώνε» τα περιθώρια

Το λειτουργικό κόστος αποτελεί πλέον τον μεγαλύτερο πονοκέφαλο για τις μικρές επιχειρήσεις. Σε σύγκριση με το 2025, το 73,3% δηλώνει αυξημένη επιβάρυνση από την ηλεκτρική ενέργεια, το 73,2% από τα καύσιμα και το 77,5% από τις πρώτες ύλες και τις προμήθειες.

Οι μέσες αυξήσεις που καταγράφονται είναι εξαιρετικά υψηλές: 26,03% στην ηλεκτρική ενέργεια, 27,75% στα καύσιμα και 24,75% στις πρώτες ύλες και τις προμήθειες.

Το αποτέλεσμα περνά αναπόφευκτα και στον καταναλωτή. Το 40,3% των επιχειρήσεων αύξησε τις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών μέσα στο πρώτο εξάμηνο του έτους, ενώ μόνο το 7,2% προχώρησε σε μειώσεις.

Η εξέλιξη αυτή ανακόπτει την τάση αποκλιμάκωσης των ανατιμήσεων που είχε καταγραφεί τα προηγούμενα πέντε εξάμηνα. Και οι πιέσεις δεν φαίνεται να τελειώνουν εδώ, καθώς το 27,2% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι σχεδιάζει νέες αυξήσεις τιμών κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2026.

Ο φαύλος κύκλος είναι πλέον εμφανής: το αυξημένο κόστος συμπιέζει τα περιθώρια κέρδους, οι επιχειρήσεις αυξάνουν τιμές για να επιβιώσουν και η ακρίβεια περιορίζει ακόμη περισσότερο τη ζήτηση.

Μία στις δύο επιχειρήσεις χωρίς ουσιαστικό «μαξιλάρι»

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα των ταμειακών διαθεσίμων. Το 21,8% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι δεν διαθέτει καθόλου ρευστό απόθεμα, ενώ άλλο ένα 22,9% διαθέτει χρήματα που επαρκούν το πολύ για έναν μήνα.

Συνολικά, το 44,7% των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων λειτουργεί με μηδενικό ή ελάχιστο οικονομικό απόθεμα. Μια απρόβλεπτη επιβάρυνση, μια πτώση στον τζίρο ή μια καθυστέρηση πληρωμών μπορεί επομένως να μετατραπεί άμεσα σε πρόβλημα επιβίωσης.

Την ίδια στιγμή, η πρόσβαση στα μεγάλα χρηματοδοτικά εργαλεία παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Μόλις το 6% των μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων έχει λάβει χρηματοδότηση μέσω δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει και μια από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις της οικονομικής πολιτικής. Ενώ δισεκατομμύρια ευρώ διοχετεύονται μέσα από ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά προγράμματα, η συντριπτική πλειονότητα των πολύ μικρών επιχειρήσεων εξακολουθεί να βρίσκεται εκτός της πραγματικής χρηματοδοτικής ροής.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η απασχόληση αποτελεί προς το παρόν το μοναδικό σοβαρό αντίβαρο. Το 81,1% των επιχειρήσεων διατήρησε σταθερό τον αριθμό των εργαζομένων, ενώ το 12,3% αύξησε το προσωπικό του. Μειώσεις καταγράφηκαν στο 6,5%.

Η ανθεκτικότητα της απασχόλησης δείχνει ότι οι μικρές επιχειρήσεις εξακολουθούν να προσπαθούν να προστατεύσουν τις θέσεις εργασίας. Δεν αναιρεί, όμως, την συνολική εικόνα ασφυξίας.

Όταν σχεδόν οι μισές επιχειρήσεις δεν διαθέτουν ούτε έναν μήνα οικονομικού «μαξιλαριού» και μόλις το 6% έχει πρόσβαση στα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης, οι πανηγυρισμοί για την ανάπτυξη απέχουν πολύ από την καθημερινότητα της πραγματικής αγοράς. Το πρόβλημα πλέον δεν είναι μόνο αν οι μικρές επιχειρήσεις θα αναπτυχθούν, αλλά πόσες από αυτές θα καταφέρουν να αντέξουν.