Τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο καταγράφηκαν σημαντικές μεταβολές στο γεωπολιτικό δόγμα των Ηνωμένων Πολιτειών, με την έκδοση της νέας Στρατηγικής Εθνικής Ασφάλειας του Λευκού Οίκου και της Στρατηγικής Εθνικής Άμυνας του Πενταγώνου. Οι αλλαγές αυτές αποτυπώνουν σαφώς την πρόθεση της Ουάσινγκτον να μεταφέρει στους διεθνείς συμμάχους της ένα μεγάλο μέρος της ευθύνης και του κόστους για την ασφάλεια στις περιοχές τους.
Η Στρατηγική Εθνικής Άμυνας του Πενταγώνου επισημαίνει ότι προτεραιότητα θα δοθεί στην ενίσχυση των κινήτρων ώστε οι σύμμαχοι να αναλάβουν την κύρια ευθύνη για την άμυνά τους στην Ευρώπη, στη Μέση Ανατολή και στην Κορεατική Χερσόνησο. Παράλληλα, η συνεργασία με τις ΗΠΑ θα στηρίζεται σε περιορισμένη υποστήριξη, πωλήσεις όπλων, ανταλλαγή πληροφοριών και τεχνογνωσία, με στόχο να ενισχυθεί η αυτοδυναμία των συμμάχων στην αντιμετώπιση περιφερειακών απειλών.
Οι αλλαγές αυτές έχουν άμεσο αντίκτυπο στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς οι ευρωπαϊκά κράτη καλούνται πλέον να αναλάβουν μεγαλύτερο ρόλο στην ασφάλεια της ηπείρου τους. Για την Κύπρο και την Ελλάδα, η στροφή των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή είναι κρίσιμη, καθώς επηρεάζει το Ισραήλ και συνεπακόλουθα την τριμερή συνεργασία μεταξύ των τριών χωρών.
Το Πεντάγωνο υπογραμμίζει ότι οι περιφερειακοί σύμμαχοι θα ενθαρρυνθούν να αναλάβουν την κύρια ευθύνη για την αποτροπή και υπεράσπιση απέναντι στο Ιράν, με στήριξη της αυτοάμυνας του Ισραήλ και εμβάθυνση της συνεργασίας με τους αραβικούς εταίρους στον Κόλπο, ενισχύοντας τις συμφωνίες του Αβραάμ. Αυτή η στρατηγική αποσκοπεί στη σταθεροποίηση μιας περιοχής που βρίσκεται σε διαρκή ανακατανομή ισχύος και συμμαχιών.
Όπως επισημαίνει ο Ισραηλινός αναλυτής Αμίτ Γέγκερ, η περιοχή βιώνει μια μάχη για τη διαμόρφωση της μελλοντικής αρχιτεκτονικής της, όπου κυρίαρχο ρόλο παίζει η αποδυνάμωση του Ιράν και η κάλυψη του κενού εξουσίας από κράτη που αναζητούν συμμάχους. Σχηματίζονται δύο μεγάλα στρατηγικά μπλοκ. Το πρώτο ενώνει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ με την Ινδία, τα ΗΑΕ, την Ιορδανία, καθώς και την Ελλάδα και την Κύπρο, στη βάση των συμφωνιών του Αβραάμ και του έργου IMEC, με στόχο την αναβάθμιση της γεωστρατηγικής θέσης του Ισραήλ ως κόμβου διαμετακόμισης.
Το δεύτερο μπλοκ συγκροτείται γύρω από την Τουρκία και το Κατάρ, επεκτείνοντας την επιρροή τους σε βάρος της Σαουδικής Αραβίας, του Πακιστάν, της Αιγύπτου και της Νότιας Υεμένης, με στόχο την προώθηση μιας αντι-ισραηλινής ατζέντας. Ιδιαίτερη σημασία έχει η θέση της Σαουδικής Αραβίας, η οποία, παρά τις προσεκτικές κινήσεις διαλόγου με το Ισραήλ, διατηρεί επιφυλάξεις, κυρίως λόγω του παλαιστινιακού ζητήματος.
Η αυξανόμενη ρήξη Ριάντ – Τελ Αβίβ ενισχύεται από αντιισραηλινή ρητορική στα σαουδαραβικά μέσα ενημέρωσης και από συγκρούσεις με τα ΗΑΕ στην Υεμένη και το Σουδάν. Η Σαουδική Αραβία εντείνει τη συνεργασία της με την Τουρκία, το Πακιστάν, την Αίγυπτο και τη Σομαλία στον τομέα της άμυνας, δημιουργώντας ένα δίκτυο που μπορεί να ανατρέψει σταδιακά την ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή και να οδηγήσει στην απομόνωση του Ισραήλ και των ΗΑΕ.
Συμπερασματικά, υπό αυτές τις συνθήκες και με δεδομένη την έλλειψη προοπτικής ομαλοποίησης σχέσεων Ισραήλ – Τουρκίας, η τριμερής Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ αποκτά ιδιαίτερη στρατηγική σημασία και αξία για το Τελ Αβίβ, καθώς διαμορφώνει ένα αξιόπιστο πλαίσιο συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο και συνιστά κρίσιμο στοιχείο σταθερότητας για τις ΗΠΑ και τους περιφερειακούς συμμάχους τους.
