Η αντιπαράθεση της Ryanair με κυβερνήσεις, αεροδρόμια και ρυθμιστικές αρχές έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά επεισόδια της ευρωπαϊκής αεροπορικής αγοράς στη μεταπανδημική περίοδο. Η μεγαλύτερη εταιρεία χαμηλού κόστους στην Ευρώπη συνεχίζει να συγκρούεται με διαχειριστές αεροδρομίων και κράτη, καταγγέλλοντας αυξημένα τέλη, βαριά φορολογία και μονοπωλιακές πρακτικές που, όπως υποστηρίζει, πλήττουν την επιβατική κίνηση και ανεβάζουν την τελική τιμή των εισιτηρίων.
Από την Ελλάδα έως τη Γερμανία και την Αυστρία, η Ryanair ακολουθεί μια σταθερή γραμμή πίεσης. Απειλεί με περικοπές δρομολογίων, απομάκρυνση αεροσκαφών και μεταφορά δραστηριοτήτων σε αγορές με χαμηλότερο κόστος, επιδιώκοντας να πιέσει κυβερνήσεις, αεροδρόμια και ρυθμιστικές αρχές για μειώσεις χρεώσεων και ευνοϊκότερους όρους λειτουργίας.
Η φετινή χρονιά ήταν ιδιαίτερα έντονη για την εταιρεία στο συγκεκριμένο μέτωπο. Στην Ελλάδα, η Ryanair κινήθηκε κατά της Fraport Greece για τα τέλη στο αεροδρόμιο «Μακεδονία» της Θεσσαλονίκης και στο αεροδρόμιο της Ρόδου, ενώ προσέφυγε και κατά του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών, αμφισβητώντας τόσο τις αυξήσεις των χρεώσεων όσο και τη συνολική λογική τιμολόγησης των ελληνικών αεροδρομίων.
Η σύγκρουση της Ryanair με τα ελληνικά αεροδρόμια
Στον πυρήνα της επιχειρηματολογίας της Ryanair βρίσκεται η θέση ότι, μετά τη σημαντική μείωση του Τέλους Εκσυγχρονισμού και Ανάπτυξης Αεροδρομίων το 2024, του γνωστού επί δεκαετίες ως «σπατόσημο», οι συνολικές επιβαρύνσεις για αεροπορικές εταιρείες και επιβάτες θα έπρεπε να κινηθούν πτωτικά.
Η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας, εξετάζοντας τις πρώτες προσφυγές της εταιρείας, απέρριψε αυτή τη συλλογιστική. Στις αποφάσεις της υπογράμμισε ότι το ΤΕΑΑ αποτελεί κρατικό τέλος, επιβάλλεται νομοθετικά σε όλους τους ελληνικούς αερολιμένες και εισπράττεται μέσω του αεροπορικού εισιτηρίου. Κατά συνέπεια, δεν αποτελεί έσοδο των παραχωρησιούχων ούτε των εταιρειών διαχείρισης αεροδρομίων.
Αντιθέτως, τα ρυθμιζόμενα αερολιμενικά τέλη είναι οι χρεώσεις που επιβάλλουν οι διαχειριστές για υπηρεσίες όπως η προσγείωση, η στάθμευση αεροσκαφών και η διακίνηση επιβατών. Στις υποθέσεις της Θεσσαλονίκης και της Ρόδου, η ΑΠΑ περιέγραψε αναλυτικά τις θέσεις της Ryanair, της Fraport Greece και το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο.
Στο αεροδρόμιο της Θεσσαλονίκης, η Fraport ανακοίνωσε αύξηση του τέλους επιβατών από 15,50 ευρώ σε 15,70 ευρώ ανά αναχωρούντα επιβάτη από την 1η Απριλίου 2026. Η Ryanair αντέδρασε, υποστηρίζοντας ότι η αύξηση δεν τεκμηριώνεται επαρκώς, δεν συνδέεται με πραγματικό λειτουργικό κόστος και στερείται διαφάνειας ως προς τη μεθοδολογία υπολογισμού των τελών.
Η Fraport, από την πλευρά της, απάντησε ότι η σύμβαση παραχώρησης της δίνει τη δυνατότητα να διαμορφώνει τη δομή των τελών, υπό την προϋπόθεση ότι τα συνολικά έσοδα ανά αναχωρούντα επιβάτη δεν υπερβαίνουν το ανώτατο ρυθμιζόμενο όριο που εγκρίνει η ΑΠΑ. Για τη Θεσσαλονίκη, το όριο είχε οριστεί στα 21,40 ευρώ ανά επιβάτη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η εταιρεία, το συνολικό λειτουργικό και επενδυτικό κόστος του αεροδρομίου έφτανε τα 23,31 ευρώ ανά επιβάτη, ενώ τα προβλεπόμενα έσοδα ανέρχονταν σε 21,69 ευρώ. Με βάση αυτή την εικόνα, η Fraport υποστήριξε ότι ακόμη και μετά την αύξηση, οι χρεώσεις παρέμεναν χαμηλότερες από το συνολικό κόστος λειτουργίας και επενδύσεων.
Η ΑΠΑ απέρριψε τελικά την προσφυγή της Ryanair, ξεκαθαρίζοντας ότι η μείωση του κρατικού τέλους δεν συνεπάγεται αυτομάτως αντίστοιχη μείωση των εμπορικών αερολιμενικών χρεώσεων των παραχωρησιούχων.
Ρόδος, Αθήνα και η μάχη για τη δομή των τελών
Παρόμοια ήταν η εικόνα και στην υπόθεση του αεροδρομίου της Ρόδου. Η Fraport αύξησε το τέλος επιβατών από 15,50 ευρώ σε 15,95 ευρώ ανά αναχωρούντα επιβάτη για την περίοδο 2026-2027, διατηρώντας αμετάβλητες άλλες χρεώσεις, όπως τα τέλη προσγείωσης και στάθμευσης.
Η Ryanair επανέλαβε ουσιαστικά τα ίδια επιχειρήματα, επιμένοντας ότι οι συνολικές επιβαρύνσεις θα έπρεπε να έχουν μειωθεί μετά τη μείωση του ΤΕΑΑ και ότι οι αυξήσεις δεν δικαιολογούνται με βάση τα δεδομένα της αγοράς. Η ΑΠΑ ακολούθησε ανάλογη γραμμή με εκείνη της Θεσσαλονίκης.
Στην περίπτωση της Ρόδου, η Fraport κατέθεσε στοιχεία σύμφωνα με τα οποία το συνολικό κόστος λειτουργίας του αεροδρομίου φτάνει τα 27,08 ευρώ ανά επιβάτη, ενώ τα προβλεπόμενα έσοδα από τέλη διαμορφώνονται περίπου στα 21,9 ευρώ. Η εταιρεία υποστήριξε ότι οι χρεώσεις εξακολουθούν να κινούνται χαμηλότερα από το συνολικό κόστος λειτουργίας, επενδύσεων και χρηματοδότησης.
Η Ryanair προσέφυγε και κατά της απόφασης του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών για τα τέλη του 2026. Ο ΔΑΑ κατέθεσε αναλυτικό υπόμνημα υπεράσπισης της πολιτικής χρεώσεών του, ενώ η ΑΠΑ δεν έχει ακόμη εκδώσει οριστική απόφαση.
Η Αρχή επέτρεψε προσωρινά την πλήρη εφαρμογή των νέων τελών του αεροδρομίου, επικαλούμενη την ανάγκη διασφάλισης της ομαλής λειτουργίας του αερολιμένα, την αρχή της ίσης μεταχείρισης όλων των χρηστών και το γεγονός ότι η αξιολόγηση του φακέλου δεν είχε ολοκληρωθεί εντός της προβλεπόμενης προθεσμίας.
Η Ryanair, μέσα από αυστηρές δημόσιες ανακοινώσεις, παρουσιάζει τα αεροδρόμια ως φυσικά μονοπώλια που μετακυλίουν τις αυξήσεις τελών στους επιβάτες. Κατά την εταιρεία, αυτή η πολιτική περιορίζει τον τουρισμό, αυξάνει τις τιμές και μειώνει την ανταγωνιστικότητα των προορισμών.
Οι διαχειριστές των αεροδρομίων απαντούν ότι το κόστος λειτουργίας, οι επενδύσεις, οι ενεργειακές επιβαρύνσεις, η χρηματοδότηση και οι συμβατικές υποχρεώσεις των παραχωρήσεων αυξάνονται διαρκώς. Παράλληλα επισημαίνουν ότι τα τέλη που επιβάλλονται κινούνται εντός των ορίων που προβλέπουν οι συμβάσεις και εγκρίνουν οι αρμόδιες αρχές.
Το ισχυρότερο αντεπιχείρημα των αεροδρομίων αφορά την τελική τιμή του εισιτηρίου. Οι μειώσεις φόρων ή κρατικών τελών δεν εγγυώνται αυτόματα χαμηλότερες τιμές για τον επιβάτη, καθώς τα αεροπορικά εισιτήρια τιμολογούνται δυναμικά, με βάση τη ζήτηση, την εποχικότητα, τη διαθεσιμότητα θέσεων και τον ανταγωνισμό. Έτσι, ακόμη και όταν ένα κράτος μειώνει έναν φόρο, η αντίστοιχη ωφέλεια δεν είναι βέβαιο ότι περνά αυτούσια στον καταναλωτή.
Η ίδια στρατηγική σε Γερμανία και Αυστρία
Η τακτική της Ryanair δεν περιορίζεται στην ελληνική αγορά. Στη Γερμανία, η εταιρεία ανακοίνωσε το κλείσιμο της βάσης επτά αεροσκαφών στο αεροδρόμιο Berlin Brandenburg από τον Οκτώβριο του 2026, καταγγέλλοντας νέα αύξηση 10% στα τέλη, η οποία προστίθεται σε ήδη αυξημένες χρεώσεις κατά 50% από το 2019.
Η εταιρεία γνωστοποίησε ότι θα μειώσει κατά 50% τις πτήσεις από και προς το Βερολίνο, μεταφέροντας αεροσκάφη σε αγορές που θεωρεί πιο αποδοτικές και φθηνότερες, όπως η Σουηδία, η Σλοβακία, η Αλβανία και η Ιταλία.
Στην Αυστρία, η Ryanair έχει ανοίξει μέτωπο κατά του φόρου αεροπορικών εισιτηρίων ύψους 12 ευρώ ανά επιβάτη. Υποστηρίζει ότι ο φόρος αυτός απομακρύνει εταιρείες, αεροσκάφη και θέσεις εργασίας από τη χώρα. Μέσω της θυγατρικής Lauda έχει ήδη περιορίσει τη δραστηριότητά της στη Βιέννη και προειδοποιεί για πρόσθετες περικοπές.
Η εταιρεία φαίνεται να αξιοποιεί συστηματικά τη δημόσια σύγκρουση ως μέσο πίεσης και επικοινωνιακής ενίσχυσης. Με χαμηλό κόστος εξασφαλίζει μεγάλη δημοσιότητα, πιέζει για μειώσεις φόρων και χρεώσεων και καλλιεργεί την εικόνα της «φθηνής εταιρείας» που συγκρούεται με ένα ακριβό και δυσκίνητο σύστημα.
Ταυτόχρονα, πίσω από την πολιτική αντιπαράθεση και τις καταγγελίες περί μονοπωλίων, οι επιχειρησιακές επιλογές της Ryanair δείχνουν μια καθαρή στρατηγική αναδιάταξης. Η εταιρεία μετακινεί αεροσκάφη, δρομολόγια και βάσεις εκεί όπου το κόστος είναι χαμηλότερο, η ζήτηση αποδοτικότερη και τα περιθώρια κερδοφορίας μεγαλύτερα.
Η σύγκρουση με τα αεροδρόμια και τις κυβερνήσεις, επομένως, δεν αποτελεί απλώς διαμάχη για τα τέλη. Είναι μέρος μιας ευρύτερης μάχης για το ποιος θα απορροφήσει το αυξανόμενο κόστος της ευρωπαϊκής αεροπορικής αγοράς: οι αεροπορικές εταιρείες, οι διαχειριστές αεροδρομίων, τα κράτη ή τελικά οι ίδιοι οι επιβάτες.
