Τουρισμός σε κρίση κόστους: Η ακρίβεια διώχνει Ευρωπαίους από την Τουρκία

Η Τουρκία χάνει σταδιακά ένα από τα ισχυρότερα όπλα που διέθετε επί δεκαετίες στον διεθνή τουρισμό: την εικόνα του φθηνού και προσιτού προορισμού. Οι συνεχείς αυξήσεις σε ξενοδοχεία, εστιατόρια και υπηρεσίες αναψυχής, σε συνδυασμό με τη συναλλαγματική πολιτική της Άγκυρας, έχουν αλλάξει αισθητά το κόστος των διακοπών για τους Ευρωπαίους επισκέπτες.

Η μεταβολή αυτή γίνεται πλέον εμφανής στους ίδιους τους ταξιδιώτες. Οικογένειες από το Ηνωμένο Βασίλειο που επί χρόνια επέλεγαν σταθερά τουρκικά θέρετρα διαπιστώνουν, επιστρέφοντας στους ίδιους προορισμούς, ότι το συνολικό κόστος έχει αυξηθεί σημαντικά.

Διαμονή, φαγητό, ποτά και δραστηριότητες κοστίζουν αισθητά περισσότερο, περιορίζοντας τη σχέση ποιότητας-τιμής που είχε μετατρέψει την Τουρκία σε έναν από τους πλέον δημοφιλείς προορισμούς για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά.

Η λίρα δεν υποτιμάται όσο γρήγορα ανεβαίνουν οι τιμές

Κεντρικό ρόλο σε αυτή την αλλαγή παίζει η οικονομική πολιτική που εφαρμόζει η τουρκική κυβέρνηση. Η Άγκυρα επιχειρεί να ελέγξει τον ρυθμό υποτίμησης της λίρας, επιτρέποντάς της να χάνει αξία με μικρότερη ταχύτητα σε σχέση με την αύξηση των εγχώριων τιμών.

Η επιλογή αυτή έχει στόχο να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις, δημιουργεί όμως μια παρενέργεια ιδιαίτερα αισθητή στον τουρισμό.

Όταν οι τιμές στην Τουρκία αυξάνονται ταχύτερα από την πτώση της αξίας της λίρας, οι επισκέπτες που διαθέτουν ευρώ ή στερλίνες αγοράζουν τελικά λιγότερα αγαθά και υπηρεσίες με τα ίδια χρήματα.

Το αποτέλεσμα είναι ότι η Τουρκία γίνεται ακριβότερη σε πραγματικούς όρους για τους ξένους τουρίστες, χάνοντας μέρος του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος που για χρόνια της επέτρεπε να προσελκύει τεράστιους αριθμούς Ευρωπαίων παραθεριστών.

Η νέα εικόνα αρχίζει ήδη να αντανακλάται και στις τουριστικές ροές. Τα επίσημα στοιχεία του τουρκικού υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού καταγράφουν υποχώρηση των συνολικών αφίξεων, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον να παρουσιάζει η βρετανική αγορά, μία από τις σημαντικότερες δεξαμενές επισκεπτών για την Τουρκία.

Ταυτόχρονα, τουριστικοί πράκτορες διαπιστώνουν μετατόπιση μέρους της ζήτησης προς άλλους προορισμούς που προσφέρουν χαμηλότερο συνολικό κόστος διακοπών. Μεταξύ αυτών αναφέρονται η Σλοβενία, το Μαυροβούνιο και η Τυνησία.

Η αλλαγή αυτή αποτελεί σοβαρή προειδοποίηση για έναν κλάδο που έχει οικοδομήσει μεγάλο μέρος της επιτυχίας του πάνω στη δυνατότητα να προσφέρει υψηλού επιπέδου ξενοδοχειακές μονάδες και υπηρεσίες σε αισθητά χαμηλότερες τιμές από αρκετούς ευρωπαϊκούς ανταγωνιστές.

Οι ίδιοι οι Τούρκοι στρέφονται στα ελληνικά νησιά

Η ακρίβεια στα τουρκικά παράλια δεν επηρεάζει μόνο τους Ευρωπαίους επισκέπτες. Ακόμη και οι ίδιοι οι Τούρκοι πολίτες εξετάζουν ολοένα συχνότερα το ενδεχόμενο να κάνουν διακοπές στο εξωτερικό.

Τα ελληνικά νησιά του Ανατολικού Αιγαίου έχουν εξελιχθεί σε έναν από τους βασικούς ωφελημένους αυτής της τάσης. Σε αρκετές περιπτώσεις, Τούρκοι ταξιδιώτες εκτιμούν ότι το κόστος διαμονής, εστίασης και συνολικής παραμονής σε ελληνικούς προορισμούς μπορεί να είναι πιο ανταγωνιστικό από αντίστοιχες επιλογές μέσα στην ίδια τους τη χώρα.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς μέχρι πριν από λίγα χρόνια η εικόνα ήταν σχεδόν αντίστροφη: Ευρωπαίοι και κάτοικοι γειτονικών χωρών επέλεγαν την Τουρκία ακριβώς επειδή θεωρούσαν ότι μπορούσαν να απολαύσουν ποιοτικές διακοπές με αισθητά μικρότερο κόστος.

Παρά την κάμψη που καταγράφεται στον αριθμό των αφίξεων, τα συνολικά τουριστικά έσοδα εξακολουθούν να παραμένουν σε υψηλά επίπεδα. Αυτό συμβαίνει επειδή όσοι τελικά ταξιδεύουν στην Τουρκία δαπανούν περισσότερα χρήματα ανά επίσκεψη.

Για την τουρκική οικονομία το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς ο τουρισμός αποτελεί βασική πηγή ξένου συναλλάγματος και συμβάλλει ουσιαστικά στη χρηματοδότηση του εξωτερικού ισοζυγίου.

Η αύξηση των εσόδων ανά επισκέπτη, όμως, δεν σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις του κλάδου βρίσκονται σε καλύτερη κατάσταση. Το αυξημένο λειτουργικό κόστος, οι υψηλότερες τιμές πρώτων υλών, οι μισθολογικές πιέσεις και οι γενικότερες πληθωριστικές συνθήκες περιορίζουν αισθητά τα περιθώρια κέρδους.

Παράλληλα, η γεωπολιτική αβεβαιότητα που επικράτησε στην ευρύτερη περιοχή κατά την περίοδο των πρώιμων κρατήσεων δημιούργησε πρόσθετες δυσκολίες, καθώς μέρος των ταξιδιωτών εμφανίστηκε περισσότερο επιφυλακτικό απέναντι σε προορισμούς της Ανατολικής Μεσογείου.

Η Τουρκία βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια δύσκολη εξίσωση. Από τη μία πλευρά χρειάζεται να διατηρήσει υψηλές τουριστικές εισπράξεις και ισχυρές εισροές ξένου συναλλάγματος. Από την άλλη, όσο οι τιμές αυξάνονται και η λίρα δεν υποτιμάται με αντίστοιχη ένταση, τόσο αποδυναμώνεται το πλεονέκτημα του χαμηλού κόστους που τροφοδότησε την τουριστική της ανάπτυξη.

Το κρίσιμο ερώτημα πλέον είναι εάν ο τουρκικός τουρισμός μπορεί να διατηρήσει τις τεράστιες επιδόσεις των προηγούμενων ετών χωρίς να αποτελεί έναν από τους φθηνότερους προορισμούς της Μεσογείου. Και όσο η ακρίβεια ωθεί Ευρωπαίους αλλά και Τούρκους ταξιδιώτες προς ανταγωνιστικούς προορισμούς, μεταξύ των οποίων και τα ελληνικά νησιά, η πίεση στον τουρκικό τουρισμό αναμένεται να εντείνεται.