Υπουργείο Υγείας: Στροφή 180 μοιρών για το Trodelvy μετά τις αντιδράσεις

Σε αναδίπλωση για το αντικαρκινικό φάρμακο Trodelvy προχωρεί το υπουργείο Υγείας, μετά τις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε η προοπτική απόσυρσής του από την ελληνική αγορά. Το συγκεκριμένο σκεύασμα χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, για ασθενείς με τριπλά αρνητικό καρκίνο του μαστού, μία από τις πλέον επιθετικές μορφές της νόσου.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο ΕΟΦ επανεξέτασε τη θέση του για το φάρμακο και προχώρησε σε νέα γνωμοδότηση, ενώ το υπουργείο Υγείας ανοίγει ξανά τον δρόμο για διαπραγματεύσεις με τη φαρμακευτική εταιρεία Gilead, σε μια προσπάθεια να αποτραπεί τελικά η αποχώρηση του Trodelvy από τη χώρα.

Η εξέλιξη έρχεται μετά τον θόρυβο που προκλήθηκε στους ασθενείς, τις παρεμβάσεις κοινοβουλευτικών κομμάτων και κυρίως την έντονη αντίδραση της Εταιρείας Παθολόγων Ογκολόγων Ελλάδος, η οποία είχε ζητήσει άμεσες πρωτοβουλίες από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας.

Η υπόθεση δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε εξαρχής το ζήτημα. Το Trodelvy βρισκόταν σε διαδικασία απόσυρσης στο τέλος του έτους, με την εταιρεία να επικαλείται το δυσβάστακτο οικονομικό περιβάλλον που δημιουργούν οι υποχρεωτικές επιστροφές και εκπτώσεις, γνωστές ως clawback και rebate.

Νέα γνωμοδότηση του ΕΟΦ και επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, ο ΕΟΦ εξέδωσε νέα γνωμοδότηση με την οποία το αντικαρκινικό σκεύασμα μπορεί πλέον να αντιμετωπιστεί ως μοναδικό και αναντικατάστατο για συγκεκριμένες θεραπευτικές ανάγκες.

Η αλλαγή αυτή είναι καθοριστική, καθώς ανοίγει θεσμικά τον δρόμο για διαφορετική μεταχείριση στη διαδικασία διαπραγμάτευσης της τιμής. Όταν μία θεραπεία θεωρείται μοναδική και δεν υπάρχει ουσιαστικά ισοδύναμη εναλλακτική, το υπουργείο Υγείας έχει τη δυνατότητα να ζητήσει παρέκκλιση από τα συνήθη κριτήρια για λόγους δημόσιας υγείας.

Ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, σύμφωνα με τις πληροφορίες,   έδωσε εντολή στην Επιτροπή Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων να καλέσει εκ νέου τη Gilead, προκειμένου να ξεκινήσει νέα συζήτηση με στόχο τη συνέχιση της διάθεσης του Trodelvy στην Ελλάδα.

Οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες, καθώς η Επιτροπή αναμένεται να επανέλθει στο τραπέζι με την εταιρεία και να διερευνηθεί εάν υπάρχει περιθώριο συμφωνίας που θα αποτρέψει την απόσυρση.

Η κυβέρνηση εμφανίζεται τώρα αποφασισμένη να αναζητήσει λύση, αφού πρώτα χρειάστηκε να προκληθεί δημόσια αναστάτωση για ένα φάρμακο που αφορά βαριά νοσούντες ασθενείς. Η αλλαγή στάσης του ΕΟΦ και η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων δείχνουν ότι το ζήτημα θα μπορούσε να είχε αντιμετωπιστεί νωρίτερα, πριν δημιουργηθεί αβεβαιότητα στους ασθενείς και στους θεράποντες ιατρούς.

Clawback πάνω από 80% και το παράδοξο των ακριβότερων εισαγωγών μέσω ΙΦΕΤ

Στην καρδιά της υπόθεσης βρίσκεται το χρόνιο πρόβλημα των υποχρεωτικών επιστροφών clawback και rebate. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί, οι συνολικές επιβαρύνσεις για το συγκεκριμένο φάρμακο ξεπερνούσαν τα τελευταία χρόνια ακόμη και το 80%.

Το αποτέλεσμα είναι μία στρεβλή κατάσταση: καινοτόμες θεραπείες καθίστανται οικονομικά μη βιώσιμες για τις εταιρείες στην ελληνική αγορά, με συνέπεια είτε να αποσύρονται είτε να μην εισάγονται εξαρχής στη χώρα.

Ακόμη πιο παράδοξο είναι ότι όταν ένα κρίσιμο φάρμακο αποσύρεται, μπορεί στη συνέχεια να εισάγεται μέσω του ΙΦΕΤ, με πρόσθετες γραφειοκρατικές διαδικασίες και συχνά με σημαντικά υψηλότερο κόστος. Έτσι, ένα σύστημα που υποτίθεται ότι δημιουργήθηκε για να συγκρατεί τη φαρμακευτική δαπάνη κινδυνεύει τελικά να οδηγεί σε ακριβότερες λύσεις και μεγαλύτερη ταλαιπωρία για ασθενείς και νοσοκομεία.

Η υπόθεση Trodelvy φέρνει ξανά στην επιφάνεια το βασικό πρόβλημα της φαρμακευτικής πολιτικής: η υπέρμετρη μεταφορά του κόστους στις εταιρείες μπορεί να δημιουργήσει ένα περιβάλλον στο οποίο η Ελλάδα γίνεται λιγότερο ελκυστική για την εισαγωγή καινοτόμων θεραπειών.

Για έναν ασθενή με καρκίνο, όμως, αυτή η συζήτηση δεν είναι ένας λογιστικός πίνακας. Αφορά τη δυνατότητα πρόσβασης σε μία θεραπεία την ώρα που τη χρειάζεται, χωρίς καθυστερήσεις, εξαιρέσεις, ειδικές εισαγωγές και γραφειοκρατικά εμπόδια.

Η νέα κίνηση του υπουργείου μπορεί να αποτρέψει την οριστική αποχώρηση του Trodelvy. Ταυτόχρονα, όμως, αποκαλύπτει την ανάγκη για βαθύτερη αλλαγή του συστήματος, ώστε κάθε καινοτόμο φάρμακο να μη χρειάζεται να φτάνει ένα βήμα πριν από την έξοδο από τη χώρα για να κινητοποιούνται οι αρμόδιες αρχές.

Το πραγματικό ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν θα παραμείνει το Trodelvy στην Ελλάδα. Είναι εάν το υπουργείο Υγείας θα διορθώσει το πλαίσιο που δημιούργησε αυτή την κρίση, πριν ακολουθήσουν και άλλα κρίσιμα φάρμακα τον ίδιο δρόμο.