ΒΟΑΚ και Canadair εκτός σχεδίου: Ο Σκέρτσος απαντά, τα χρονοδιαγράμματα μένουν ανοιχτά

Στην αντεπίθεση πέρασε ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, επιχειρώντας να αποκρούσει την κριτική του ΠΑΣΟΚ για τις περισσότερες από 100 περιπτώσεις έργων, δράσεων και στόχων που, σύμφωνα με την αντιπολίτευση, απεντάχθηκαν ή περιορίστηκαν στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης.

Η κυβερνητική γραμμή είναι σαφής: «απένταξη δεν σημαίνει ακύρωση». Ο κ. Σκέρτσος υποστηρίζει ότι ένα έργο που αφαιρείται από το Ταμείο Ανάκαμψης μπορεί να συνεχίσει να υλοποιείται με εθνικούς πόρους, μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, με ΣΔΙΤ, παραχωρήσεις ή με χρηματοδότηση άλλων ευρωπαϊκών θεσμών.

Η απάντηση έρχεται μετά την επίθεση του ΠΑΣΟΚ, το οποίο δημοσιοποίησε κατάλογο με περισσότερα από 100 έργα και δράσεις που, κατά την εκδοχή του, δεν υλοποιήθηκαν όπως είχε αρχικά δεσμευτεί η κυβέρνηση. Το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί τώρα να μεταφέρει τη συζήτηση από το πόσα έργα έφυγαν από το «Ελλάδα 2.0» στο εάν αυτά θα πραγματοποιηθούν τελικά από άλλες πηγές χρηματοδότησης.

Το κρίσιμο σημείο, ωστόσο, παραμένει. Η μεταφορά ενός έργου εκτός Ταμείου Ανάκαμψης μπορεί πράγματι να μην ισοδυναμεί με ακύρωσή του, σημαίνει όμως ότι αλλάζει το αρχικό χρηματοδοτικό σχέδιο, ενδεχομένως το χρονοδιάγραμμα και σε ορισμένες περιπτώσεις η πηγή από την οποία θα επιβαρυνθεί το Δημόσιο. Εκεί ακριβώς βρίσκεται και η ουσία της πολιτικής αντιπαράθεσης.

ΒΟΑΚ και Canadair στην πρώτη γραμμή της κυβερνητικής άμυνας

Ο Άκης Σκέρτσος χρησιμοποίησε δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα για να στηρίξει την κυβερνητική θέση: τον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης και την προμήθεια επτά νέων πυροσβεστικών αεροσκαφών Canadair.

Για τον ΒΟΑΚ υποστήριξε ότι, εξαιτίας της μεγάλης τεχνικής και χρηματοοικονομικής πολυπλοκότητας του έργου, στην τελική μορφή του Ταμείου Ανάκαμψης παρέμεινε μόνο μικρό τμήμα του. Το υπόλοιπο έργο, σύμφωνα με τον υπουργό, έχει ανατεθεί και συνεχίζει να χρηματοδοτείται μέσω του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, καθώς και μέσω των εργαλείων ΣΔΙΤ και παραχώρησης.

Με αυτή τη θέση η κυβέρνηση επιχειρεί να αποσυνδέσει την απένταξη από την εγκατάλειψη του έργου. Ο ΒΟΑΚ, άλλωστε, βρίσκεται ήδη σε διαφορετικές φάσεις υλοποίησης ανά τμήμα και αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες υποδομές που έχουν εξαγγελθεί για την Κρήτη.

Ανάλογη είναι η κυβερνητική επιχειρηματολογία για τα επτά νέα Canadair του προγράμματος «ΑΙΓΙΣ». Ο κ. Σκέρτσος σημείωσε ότι η κατασκευάστρια εταιρεία είχε σταματήσει την παραγωγή των συγκεκριμένων πυροσβεστικών αεροσκαφών και ότι απαιτήθηκε κοινή ευρωπαϊκή παραγγελία ώστε να επανεκκινήσει η γραμμή παραγωγής.

Κατά συνέπεια, υποστηρίζει, το χρονοδιάγραμμα παράδοσης δεν μπορούσε να προσαρμοστεί στις ασφυκτικές προθεσμίες του Ταμείου Ανάκαμψης. Η προμήθεια μεταφέρθηκε σε άλλο χρηματοδοτικό πλαίσιο, με συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, η οποία ήδη χρηματοδοτεί μεγάλο πρόγραμμα αγοράς εναέριων μέσων πολιτικής προστασίας για την Ελλάδα.

Ο υπουργός ανέφερε ότι τα πρώτα Canadair θα φτάσουν στις αρχές του 2028. Η συγκεκριμένη ημερομηνία, πάντως, αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς σε παλαιότερη επίσημη ενημέρωση της Πολιτικής Προστασίας είχε παρουσιαστεί χρονοδιάγραμμα που προέβλεπε δύο αεροσκάφη το 2027, ένα το 2028, ένα το 2029 και τρία το 2030. Η μετατόπιση των πρώτων παραδόσεων αποτελεί επομένως ένα σημείο που απαιτεί σαφή κυβερνητική αποσαφήνιση.

Εδώ βρίσκεται και ένα βασικό πρόβλημα της κυβερνητικής απάντησης. Το γεγονός ότι ένα έργο θα πραγματοποιηθεί κάποια στιγμή με διαφορετικό χρηματοδοτικό εργαλείο δεν εξαφανίζει αυτομάτως τη συζήτηση για το αρχικό χρονοδιάγραμμα, τις καθυστερήσεις και το κόστος της μετάβασης σε νέο χρηματοδοτικό σχήμα.

Η μάχη για το «κερδισμένο στοίχημα» και τα 100+ έργα του ΠΑΣΟΚ

Ο Άκης Σκέρτσος χαρακτηρίζει «παραπλανητική» την προσπάθεια του ΠΑΣΟΚ να παρουσιάσει τις αναθεωρήσεις ως απόδειξη αποτυχίας του Ταμείου Ανάκαμψης. Υπογραμμίζει ότι το ΤΑΑ σχεδιάστηκε εξαρχής ως μηχανισμός με συγκεκριμένα και αυστηρά ορόσημα και ότι οι αναθεωρήσεις των εθνικών σχεδίων χρησιμοποιήθηκαν από όλα τα κράτη-μέλη.

Αυτό είναι ένα μέρος της πραγματικότητας. Η δυνατότητα αναθεώρησης πράγματι προβλέπεται από την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική του Ταμείου. Από εκεί και πέρα, όμως, η πολιτική αξιολόγηση αφορά το πόσα από όσα είχαν αρχικά ανακοινωθεί υλοποιήθηκαν, πόσα περιορίστηκαν, πόσα μεταφέρθηκαν και ποιος θα πληρώσει όσα συνεχίζονται εκτός του Ταμείου.

Το ΠΑΣΟΚ, με παρέμβαση του Παύλου Γερουλάνου, έχει καταγράψει περισσότερες από 100 περιπτώσεις έργων, δράσεων και ποσοτικών στόχων που είτε αφαιρέθηκαν είτε μειώθηκαν σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό. Η κυβέρνηση δεν αποδέχεται ότι η συγκεκριμένη λίστα αποτελεί απόδειξη «χαμένης ευκαιρίας» και αντιτείνει ότι η χώρα δεν χάνει τους συνολικούς διαθέσιμους πόρους.

Ο κ. Σκέρτσος ανεβάζει μάλιστα τους πολιτικούς τόνους, υποστηρίζοντας ότι όταν δεν επαληθεύτηκαν οι προηγούμενες προβλέψεις της αντιπολίτευσης για απώλεια σημαντικών κονδυλίων, το αφήγημα μετακινήθηκε στη «χαμένη ευκαιρία» και στις απεντάξεις.

Για την κυβέρνηση, το «Ελλάδα 2.0» αποτελεί ένα «κερδισμένο στοίχημα», καθώς, όπως υποστηρίζει, επιτάχυνε την ψηφιακή και ενεργειακή σύγκλιση της χώρας με την Ευρώπη, χρηματοδότησε μεταρρυθμίσεις και δημιούργησε νέα επενδυτική βάση.

Η εικόνα, ωστόσο, δεν μπορεί να κριθεί αποκλειστικά από το ύψος της απορρόφησης. Η απορρόφηση ευρωπαϊκών πόρων είναι ένας δείκτης. Η πραγματική αποτελεσματικότητα ενός τόσο μεγάλου προγράμματος κρίνεται από τα έργα που παραδόθηκαν, την ποιότητά τους, τα χρονοδιαγράμματα και το μόνιμο όφελος που αφήνουν στην κοινωνία και στην οικονομία.

Υπάρχει και μια σημαντική χρονική διευκρίνιση. Στις 26 Αυγούστου, οπότε και εξελίσσεται η συγκεκριμένη αντιπαράθεση, το πρόγραμμα δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί. Η καταληκτική ημερομηνία που επικαλείται η κυβέρνηση είναι η 31η Αυγούστου 2026. Συνεπώς, η οριστική αποτίμηση θα πρέπει να γίνει πάνω στα τελικά δεδομένα και όχι σε προκαταβολικούς πανηγυρισμούς.

Η κυβέρνηση έχει δίκιο σε ένα βασικό τεχνικό σημείο: η απένταξη από ένα χρηματοδοτικό εργαλείο δεν συνεπάγεται υποχρεωτικά ακύρωση ενός έργου. Αυτό, όμως, δεν αρκεί για να κλείσει τη συζήτηση. Για κάθε έργο που μεταφέρθηκε εκτός Ταμείου Ανάκαμψης θα πρέπει να είναι απολύτως καθαρό από πού θα χρηματοδοτηθεί, πόσο θα κοστίσει τελικά και πότε θα παραδοθεί.

Εκεί θα κριθεί εάν το «κερδισμένο στοίχημα» που επικαλείται το Μέγαρο Μαξίμου ανταποκρίνεται στην πραγματική εικόνα ή εάν πίσω από τους υψηλούς δείκτες απορρόφησης παραμένει ένας μακρύς κατάλογος έργων που άλλαξαν πορεία λίγο πριν εκπνεύσει το ευρωπαϊκό χρονόμετρο.