Η δημόσια συζήτηση για τους νέους δασμούς που απειλεί να επιβάλει ο Τραμπ στην Ευρώπη αποτυγχάνει να δει το ουσιώδες. Η επικέντρωση σε ποσοστά και αριθμούς υποκαθιστά την πραγματικότητα. Δεν πρόκειται για εμπόριο. Πρόκειται για Ισχύ. Η Γροιλανδία δεν είναι απλώς ένα γεωγραφικό όνομα ή ένα πρόσχημα, αλλά το στρατηγικό επίδικο.
Υπάρχει ένας αδιαπραγμάτευτος κανόνας στο διεθνές εμπόριο: δασμούς επιβάλλει αυτός που έχει έλλειμμα, όχι αυτός που έχει πλεόνασμα. Οι Ηνωμένες Πολιτείες συσσωρεύουν τεράστιο εμπορικό έλλειμμα απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ευρώπη, αντίθετα, έχει πλεόνασμα εκατοντάδων δισεκατομμυρίων. Οι δασμοί είναι φυσικό όπλο των ΗΠΑ και ο Τραμπ το γνωρίζει και το χρησιμοποιεί με ανοιχτή στρατηγική.
Η Γροιλανδία δεν είναι τρέλα ή ιδιοτροπία. Είναι ένας γεωπολιτικός άξονας, κρίσιμος για την Αρκτική, για τα θαλάσσια περάσματα, για τις σπάνιες γαίες και για τον στρατηγικό έλεγχο απέναντι σε Κίνα και Ρωσία. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν πλήρη κυριαρχία στον χώρο αυτό, ενώ η Ευρώπη περιορίζεται σε δηλώσεις «σεβασμού του διεθνούς δικαίου» για μια περιοχή που δεν ανήκει καν στην ΕΕ και των κατοίκων της οποίας η Αυτοδιάθεση είναι κατοχυρωμένη από το 2009.
Η Γροιλανδία είναι sui generis περίπτωση. Ο λαός της έχει επανειλημμένα αποφασίσει να περιορίσει τον έλεγχο της Δανίας, με δημοψηφίσματα και πλήρη δικαίωμα διαχείρισης φυσικών πόρων. Στο μέγεθος της καλύπτει τη μισή Ευρωπαϊκή Ένωση, κατοικείται από 55.000 ανθρώπους και διαθέτει πλούτο και γεωπολιτική σημασία που υπερβαίνουν το μικρό πληθυσμιακό της μέγεθος. Είναι προφανές ότι θα αποτελέσει στόχο εξαγορών. Και ο Τραμπ το έκανε στρατηγικά.
Η ευρωπαϊκή αντίδραση είναι αμήχανη. Αντί-δασμοί, κανονισμοί και επιτροπές συνιστούν δήλωση αδυναμίας, όχι στρατηγική. Όταν μια πλεονασματική οικονομία επιβάλλει δασμούς, πυροβολεί τα πόδια της. Οι ΗΠΑ αντέχουν. Η Ευρώπη γονατίζει. Η υπερδύναμη διαθέτει ενιαίο πολιτικό κέντρο, ενεργειακή αυτάρκεια, τεράστια εσωτερική αγορά και φθηνή ενέργεια. Η ΕΕ υποφέρει από εσωτερικές αντιφάσεις, ενεργειακή κρίση και έλλειψη ενιαίας εξουσίας. Οι Ευρωπαίοι βγάζουν ανακοινώσεις, η Ουάσιγκτον ασκεί πολιτική.
Το κρίσιμο ζήτημα όμως είναι η Ουκρανία. Η ευρωπαϊκή στρατηγική εδώ δεν είναι απλώς λανθασμένη. Είναι αυτοκαταστροφική. Κάθε προσπάθεια αντιμέτρων κατά των ΗΠΑ θα ακυρώσει τη δυτική στρατηγική στήριξης της Ουκρανίας. Χωρίς την Ουάσιγκτον, δεν υπάρχει στρατιωτική βοήθεια, αποτρεπτική ισχύς ή ενιαίο μέτωπο. Η ίδια η Ευρώπη δεν είναι ενιαία. Μερικοί θέλουν συνέχιση της σύγκρουσης, άλλοι «παγωμένη λύση», άλλοι σιωπούν. Παράλληλα, η διαμάχη για τη Γροιλανδία εμφανίζεται ως γεωπολιτική αυτουπονόμευση: η Ευρώπη υπονομεύει τον εαυτό της, υπονομεύοντας την Ουκρανία όχι λόγω Ρωσίας, αλλά επειδή δεν κατανοεί τη θέση και τις προτεραιότητές της.
Η Κύπρος προσθέτει ένα δεύτερο επίπεδο υποκρισίας. Η ΕΕ δηλώνει πρόθυμη να υπερασπιστεί τη Γροιλανδία απέναντι στις ΗΠΑ, αλλά αγνοεί πλήρως την Κύπρο, μέλος της ΕΕ με κατεχόμενο έδαφος και στρατηγικό ρόλο στο ΝΑΤΟ. Ο λόγος; Η Τουρκία θεωρείται «πολύ σημαντική για το ΝΑΤΟ». Οι ΗΠΑ όμως είναι ανώτερης σημασίας. Η Ευρώπη επιλέγει συστηματικά να αγνοεί τις κρίσιμες προτεραιότητες και να επιδίδεται σε συμβολικές αντιδράσεις.
Η στρατηγική τύφλωση δεν περιορίζεται μόνο σε γεωγραφικά ζητήματα. Η απουσία υποστήριξης στους Κούρδους της Συρίας είναι αποκαλυπτική. Οι Κούρδοι νίκησαν τους ισλαμιστές του ISIS πριν δέκα χρόνια και σήμερα αφήνονται εκτεθειμένοι με την ανοχή των Αμερικανών και την υποστήριξη της Τουρκίας. Η Ευρώπη παρακολουθεί αδιάφορα, ενώ οι φονταμενταλιστές του ISIS απελευθερώνονται και απειλούν άμεσα ευρωπαϊκές πόλεις. Η προσοχή στρέφεται σε μακρινές συγκρούσεις, ενώ η πραγματική ασφάλεια βρίσκεται υπό άμεση απειλή.
Η Ευρώπη αποδεικνύεται ακριβή στα πίτουρα και φτηνή στο αλεύρι. Η στρατηγική της ασυναρτησία είναι μόνιμη, χρόνια και ανακυκλούμενη. Η ήττα στον γεωπολιτικό χάρτη έρχεται όχι από εξωτερικούς αντιπάλους, αλλά από τη δική της ανικανότητα και υποκρισία. Η Ιστορία αλλάζει, η Ευρώπη παραμένει παγιδευμένη σε έναν κόσμο που δεν υπάρχει πια. Το ΝΑΤΟ μοιάζει ανάμνηση. Η ίδια είναι σκιά του εαυτού της.
Η Γροιλανδία, η Ουκρανία, η Ροζάβα, η Κύπρος, η ενεργειακή κρίση και οι δασμοί δεν είναι μεμονωμένα ζητήματα. Είναι καθρέφτες της βαθιάς αδυναμίας της Ευρώπης να ασκήσει πραγματική πολιτική, να προστατεύσει συμμαχίες και να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της. Η στρατηγική τύφλωση είναι ολοκληρωτική, η υποκρισία ανυπόφορη και οι συνέπειες πλέον αναπόφευκτες.
Η Ευρώπη, για άλλη μια φορά, βρίσκεται στο σταυροδρόμι ανάμεσα στον γεωπολιτικό ρεαλισμό και την εικονική πολιτική ακεραιότητα. Και όπως πάντα, επιλέγει το δεύτερο, πληρώνοντας το τίμημα για τους πολίτες της, για τους συμμάχους της και για την ίδια της την ύπαρξη.
