Ορμούζ: 68 συμβάντα σε έξι μήνες πολέμου

Το στενό του Ορμούζ, ένα από τα πλέον κομβικά σημεία για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου, έχει αναδειχθεί σε επίκεντρο της πολεμικής αναμέτρησης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και του Ιράν. Η στρατηγική αυτή θαλάσσια οδός, μέσω της οποίας διακινείται σημαντικό μέρος των παγκόσμιων ενεργειακών πόρων, έχει μετατραπεί σε πεδίο έντονων εντάσεων και επικίνδυνων επεισοδίων, με τα εμπορικά πλοία να βρίσκονται συχνά στο στόχαστρο.

Σύμφωνα με επίσημα δεδομένα του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΔΝΟ), του εξειδικευμένου οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών για τη ναυτιλία, έχουν καταγραφεί συνολικά 68 περιστατικά στην ευρύτερη περιοχή που περιλαμβάνει τον Περσικό Κόλπο, τον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα. Η συχνότητα αυτών των συμβάντων είναι ιδιαίτερα υψηλή, καθώς υπολογίζεται ότι κατά μέσο όρο σημειώνεται ένα περιστατικό ανά 2,5 ημέρες, γεγονός που αναδεικνύει τη διαρκή και πολύπλευρη απειλή για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.

Ο ανθρώπινος απολογισμός αυτής της ναυτιλιακής κρίσης είναι ιδιαίτερα βαρύς. Τα στοιχεία του ΔΝΟ κάνουν λόγο για τουλάχιστον 20 νεκρούς ναυτικούς ή λιμενεργάτες, ενώ άλλοι 35 έχουν τραυματιστεί. Παράλληλα, ένα άτομο εξακολουθεί να αγνοείται, σύμφωνα με τους επίσημους καταλόγους του οργανισμού. Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνουν με τον πλέον χαρακτηριστικό τρόπο το υψηλό κόστος σε ανθρώπινες ζωές που έχει η συγκεκριμένη σύγκρουση για τους εργαζόμενους στη θάλασσα.

Στόχοι και σημαίες: Το προφίλ των πλοίων που δέχονται επιθέσεις

Η ανάλυση των περιστατικών αποκαλύπτει ότι οι επιθέσεις δεν είναι τυχαίες, αλλά ακολουθούν συγκεκριμένα πρότυπα. Σχεδόν τα μισά από τα καταγεγραμμένα συμβάντα είχαν ως στόχο πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια, γεγονός που υπογραμμίζει την ενεργειακή διάσταση της σύγκρουσης. Ένα 20% των επιθέσεων στράφηκε κατά πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, ενώ ένα επιπλέον 15% αφορούσε πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου. Η βρετανική υπηρεσία UKMTO, η οποία υπάγεται στο βρετανικό υπουργείο Άμυνας και είναι αρμόδια για την ενημέρωση σχετικά με την ασφάλεια της ναυτιλίας, έχει χαρακτηρίσει τα 47 από τα 68 αυτά περιστατικά ως άμεσες επιθέσεις.

Όσον αφορά την ταυτότητα των πλοίων που έγιναν στόχοι, παρατηρείται μια σαφής τάση. Τα περισσότερα από τα πλοία που χτυπήθηκαν έπλεαν υπό σημαία Λιβερίας, με 13 καταγεγραμμένα περιστατικά. Ακολουθούν πλοία εγγεγραμμένα στον νηογνώμονα του Παναμά, με 10 περιστατικά, και πλοία με σημαία από τα νησιά Μάρσαλ. Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι ακόμη και πλοία υπό ιρανική σημαία δεν γλίτωσαν από τα επεισόδια, καθώς στοχοποιήθηκαν σε τέσσερις διαφορετικές περιπτώσεις.

Η διακύμανση της έντασης: Από την έναρξη έως την κατάρρευση της συμφωνίας

Η συχνότητα των επεισοδίων δεν ήταν σταθερή, αλλά παρουσίασε σημαντικές διακυμάνσεις, οι οποίες αντανακλούν τις διαφορετικές φάσεις της πολεμικής σύγκρουσης. Από την έναρξη της σύρραξης, στις 28 Φεβρουαρίου, έως την υπογραφή του λεγόμενου μνημονίου κατανόησης του Ισλαμαμπάντ στα μέσα Ιουνίου, η περιοχή βίωνε μια ιδιαίτερα έντονη περίοδο, με ένα συμβάν να καταγράφεται κάθε 2,3 ημέρες. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, σκοτώθηκαν 16 άνθρωποι και τραυματίστηκαν άλλοι 19. Τα επεισόδια ήταν διάσπαρτα σε όλο τον Κόλπο, ανατολικά και δυτικά του Ορμούζ, καθώς και στα ανοικτά των ακτών του Ιράκ, του Ιράν, του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας, του Ομάν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.

Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, γύρω στις 7 Ιουλίου, παρατηρήθηκε μια σημαντική αποκλιμάκωση. Η συχνότητα των επεισοδίων υποδιπλασιάστηκε, με ένα περιστατικό να σημειώνεται κάθε 4,6 ημέρες. Το πιο ενθαρρυντικό στοιχείο αυτής της περιόδου ήταν ότι δεν αναφέρθηκε κανένας θάνατος ή τραυματισμός ναυτικού. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα τέσσερα στα πέντε συμβάντα εκείνης της περιόδου ήταν συγκεντρωμένα σε μια συγκεκριμένη θαλάσσια περιοχή ανοικτά των ακτών του Ομάν, κοντά στο πιο στενό σημείο της θαλάσσιας οδού, κατά μήκος μιας πορείας που δεν είχε εγκριθεί από τις ιρανικές αρχές.

Ωστόσο, η περίοδος σχετικής ηρεμίας έληξε απότομα. Μετά την κατάρρευση της συμφωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, η ένταση επανήλθε σε επίπεδα σχεδόν ίσα με εκείνα της προηγούμενης περιόδου. Η συχνότητα των επεισοδίων αυξήθηκε και πάλι, με ένα περιστατικό να καταγράφεται κατά μέσο όρο κάθε τρεις ημέρες. Σε αυτή την τελευταία φάση του πολέμου, ο απολογισμός ήταν και πάλι τραγικός: τέσσερις ναυτικοί ή λιμενεργάτες έχασαν τη ζωή τους, 16 τραυματίστηκαν και ένας κηρύχθηκε αγνοούμενος.