Εμβόλιο για τον έρπητα ζωστήρα συνδέθηκε με 24% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας

Μια μεγάλη αμερικανική μελέτη φέρνει στο προσκήνιο μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα πιθανή σύνδεση ανάμεσα στο εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα Shingrix και στον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας στους ηλικιωμένους. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι όσοι εμβολιάστηκαν είχαν σημαντικά χαμηλότερη πιθανότητα να διαγνωστούν με άνοια μέσα στα επόμενα τέσσερα χρόνια.

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Annals of Internal Medicine, περιέλαβε 509.926 ανθρώπους ηλικίας 66 ετών και άνω, οι οποίοι είχαν εισαχθεί σε περισσότερες από 5.500 μονάδες εξειδικευμένης νοσηλευτικής ή μακροχρόνιας φροντίδας στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Από το σύνολο των συμμετεχόντων, 8.843 έλαβαν τουλάχιστον μία δόση του ανασυνδυασμένου εμβολίου κατά του έρπητα ζωστήρα, γνωστού ως Shingrix. Οι υπόλοιποι δεν είχαν εμβολιαστεί κατά τη συγκεκριμένη περίοδο παρακολούθησης.

24% χαμηλότερος σχετικός κίνδυνος άνοιας

Μετά από τέσσερα χρόνια, διάγνωση άνοιας καταγράφηκε στο 18,8% των εμβολιασμένων, έναντι 24,6% μεταξύ όσων δεν είχαν λάβει το εμβόλιο.

Η ανάλυση έδειξε ότι ο εμβολιασμός συσχετιζόταν με περίπου 24% χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο διάγνωσης άνοιας και με απόλυτη διαφορά κινδύνου περίπου 5,8 ποσοστιαίων μονάδων.

Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι η συγκεκριμένη διαφορά αντιστοιχεί θεωρητικά σε περίπου μία λιγότερη περίπτωση άνοιας για κάθε 17 ανθρώπους που εμβολιάζονται, εφόσον η παρατηρούμενη συσχέτιση αντανακλά πραγματική προστατευτική επίδραση.

Το Shingrix κυκλοφόρησε το 2017 και έχει αντικαταστήσει παλαιότερα εμβόλια κατά του έρπητα ζωστήρα. Προηγούμενες έρευνες είχαν ήδη καταγράψει αντίστοιχες ενδείξεις μειωμένου κινδύνου άνοιας μετά τον εμβολιασμό, γεγονός που έχει ενισχύσει το επιστημονικό ενδιαφέρον για πιθανές επιδράσεις πέρα από την πρόληψη της συγκεκριμένης λοίμωξης.

Μία από τις υποθέσεις που εξετάζονται είναι ότι η αποτροπή λοιμώξεων ή επανενεργοποίησης του ιού μπορεί να περιορίζει φλεγμονώδεις ή άλλους μηχανισμούς που επηρεάζουν μακροπρόθεσμα τη λειτουργία του εγκεφάλου. Ο ακριβής μηχανισμός, ωστόσο, δεν έχει αποδειχθεί.

Οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν: Δεν αποδείχθηκε αιτιώδης σχέση

Παρά το εντυπωσιακό ποσοστό, οι ίδιοι οι ερευνητές επισημαίνουν έναν κρίσιμο περιορισμό: η μελέτη ήταν παρατηρητική και επομένως δεν μπορεί να αποδείξει ότι το Shingrix ήταν η αιτία για τη μείωση των διαγνώσεων άνοιας.

Οι άνθρωποι που εμβολιάστηκαν ήταν κατά μέσο όρο ελαφρώς νεότεροι και υγιέστεροι, γεγονός που από μόνο του θα μπορούσε να επηρεάζει τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν προηγμένες στατιστικές μεθόδους για να περιορίσουν αυτές τις διαφορές, όμως αναγνώρισαν ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί πλήρως η επίδραση άλλων παραγόντων.

Για τον λόγο αυτό απαιτούνται πρόσθετες μελέτες και ιδανικά κλινικές δοκιμές προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υπάρχει πραγματική νευροπροστατευτική δράση του εμβολίου.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η μελέτη χρηματοδοτήθηκε από τη GlaxoSmithKline, την κατασκευάστρια εταιρεία του Shingrix. Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι η εταιρεία δεν είχε έλεγχο στον σχεδιασμό, στην ανάλυση των δεδομένων ή στην απόφαση δημοσίευσης.

Τα νέα δεδομένα επομένως δεν σημαίνουν ότι το εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα αποτελεί θεραπεία ή αποδεδειγμένο μέσο πρόληψης της άνοιας. Δημιουργούν, όμως, ένα σημαντικό νέο ερευνητικό πεδίο γύρω από τη σχέση μεταξύ λοιμώξεων, ανοσοποιητικού συστήματος, εμβολιασμού και υγείας του εγκεφάλου.

Σε μια εποχή όπου η άνοια εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις δημόσιας υγείας λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, ακόμη και μια πιθανή πρόσθετη προστατευτική επίδραση ενός ήδη διαθέσιμου εμβολίου θεωρείται εύρημα που αξίζει περαιτέρω επιστημονική διερεύνηση.