Σχέδιο Μπολσονάρο για όριο χρέους και κόφτη δαπανών

Ο υποψήφιος για την προεδρία της Βραζιλίας, Φλάβιο Μπολσονάρο, παρουσίασε μέσω του οικονομικού του επιτελείου ένα φιλόδοξο σχέδιο για την επιβολή ανώτατου ορίου στο δημόσιο χρέος της χώρας. Σύμφωνα με δηλώσεις ανώτερου συμβούλου της προεκλογικής του εκστρατείας, η πρόταση περιλαμβάνει την ενεργοποίηση ενός αυτόματου μηχανισμού περιορισμού των δημόσιων δαπανών, ο οποίος θα τίθεται σε λειτουργία όταν το χρέος υπερβαίνει ένα προκαθορισμένο επίπεδο. Η εξέλιξη αυτή έρχεται να προστεθεί στο ήδη τεταμένο προεκλογικό κλίμα ενόψει των εκλογών της 4ης Οκτωβρίου.

Ο Αδόλφο Σασίντα, δικηγόρος και οικονομολόγος που εντάχθηκε πρόσφατα στο οικονομικό επιτελείο του Μπολσονάρο, ανέλυσε τη στρατηγική σε βίντεο που δημοσιεύτηκε στην πλατφόρμα Χ. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, το σχέδιο προβλέπει την ψήφιση νόμου που θα θέτει συγκεκριμένο ανώτατο όριο στο δημόσιο χρέος. Σε περίπτωση που το χρέος ξεπεράσει αυτό το όριο, θα ενεργοποιείται αυτόματα ένας "κόφτης" δαπανών, διασφαλίζοντας ότι η δημοσιονομική πορεία της χώρας θα επιστρέψει σε βιώσιμα επίπεδα. Ο ίδιος ο Σασίντα έχει διατελέσει στο παρελθόν υπουργός Ορυχείων και Ενέργειας, καθώς και γραμματέας Οικονομικής Πολιτικής στην κυβέρνηση του πρώην προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο.

Ο Φλάβιο Μπολσονάρο, μεγαλύτερος γιος του πρώην προέδρου, αναδεικνύεται ως ο βασικός αντίπαλος του νυν προέδρου Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα στην επερχόμενη εκλογική αναμέτρηση. Η πρόταση για το δημοσιονομικό πλαίσιο έρχεται σε μια περίοδο έντονου οικονομικού προβληματισμού, καθώς το ακαθάριστο δημόσιο χρέος της Βραζιλίας έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Συγκεκριμένα, το χρέος ανέρχεται σήμερα στο 81,9% του ΑΕΠ, καταγράφοντας αύξηση άνω των δέκα ποσοστιαίων μονάδων από την έναρξη της τρέχουσας θητείας του Λούλα το 2023.

Η πρόταση του οικονομικού επιτελείου του Μπολσονάρο βασίζεται σε προηγούμενες θέσεις του Σασίντα, ο οποίος είχε υποστηρίξει την ανάγκη συνταγματικής τροποποίησης για την αυτόματη ενεργοποίηση περιορισμών στις δαπάνες όταν το χρέος ξεπερνά το 65% του ΑΕΠ. Ένα τέτοιο μέτρο θα περιόριζε ουσιαστικά την πραγματική αύξηση των κρατικών δαπανών, επιβάλλοντας αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ποσοστό του χρέους είχε βρεθεί για τελευταία φορά κάτω από αυτό το όριο τον Νοέμβριο του 2015.

Το ιστορικό πλαίσιο περιλαμβάνει τον συνταγματικό κανόνα που ενέκρινε ο πρώην πρόεδρος Μισέλ Τέμερ το 2016, ο οποίος συνέδεε την αύξηση των ομοσπονδιακών δαπανών με τον πληθωρισμό του προηγούμενου έτους. Ο κανόνας αυτός παρέμεινε σε ισχύ έως το 2023, όταν αντικαταστάθηκε από το τρέχον δημοσιονομικό πλαίσιο της κυβέρνησης Λούλα, αν και είχε ήδη αποδυναμωθεί σημαντικά μέσω μιας σειράς εξαιρέσεων. Το ισχύον σύστημα συνδυάζει στόχους για το πρωτογενές ισοζύγιο με όρια που επιτρέπουν πραγματική αύξηση των δαπανών μεταξύ 0,6% και 2,5% ετησίως, ενώ πρόσφατα κυβερνητικοί αξιωματούχοι έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο μείωσης του ανώτατου ορίου στο 1,5%.

Η προεκλογική εκστρατεία του γερουσιαστή δεν έχει διευκρινίσει μέχρι στιγμής το ακριβές όριο χρέους που θα ενεργοποιεί τον προτεινόμενο μηχανισμό, ούτε έχει απαντήσει σε αιτήματα για περαιτέρω σχολιασμό της πρότασης. Το πρακτορείο Reuters είχε μεταδώσει νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι η ομάδα του Μπολσονάρο επεξεργάζεται ένα νέο δημοσιονομικό πλαίσιο με αυστηρότερους περιορισμούς, το οποίο θα μπορούσε να μηδενίσει τον πραγματικό ρυθμό αύξησης των κρατικών δαπανών. Η συγκεκριμένη πρόταση αναμένεται να αποτελέσει κεντρικό σημείο της προεκλογικής αντιπαράθεσης, καθώς η διαχείριση του δημόσιου χρέους και η δημοσιονομική βιωσιμότητα αποτελούν κρίσιμα ζητήματα για τους ψηφοφόρους.