Τέμπη: Το Βούλευμα 208/2026 κινδυνεύει να μείνει στα χαρτιά

Σοβαρά ερωτήματα για την πορεία των ερευνών στην υπόθεση των Τεμπών προκαλεί η καταγγελλόμενη καθυστέρηση στην εφαρμογή του Βουλεύματος 208/2026 του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Λάρισας, το οποίο εκδόθηκε τον περασμένο Απρίλιο και θεωρήθηκε κρίσιμη δικαστική εξέλιξη για τις οικογένειες των θυμάτων.

Το βούλευμα άνοιξε τον δρόμο για τη διενέργεια εξειδικευμένων εξετάσεων σε δείγματα από εκταφές, ακόμη και σε εργαστήρια του εξωτερικού, αναγνωρίζοντας ουσιαστικά ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχουν οι απαιτούμενες δυνατότητες για συγκεκριμένες αναλύσεις σε ανθρώπινο υλικό μετά από εκταφή.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον ειδικό δικαστικό πραγματογνώμονα και τεχνικό σύμβουλο Βασίλη Κοκοτσάκη, τρεις μήνες μετά την έκδοση της απόφασης δεν έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στην υλοποίησή της. Σε εκτενή ανάρτησή του στο Instagram, ο ίδιος προειδοποιεί ότι η καθυστέρηση μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για την αναζήτηση της αλήθειας, καθώς ο χρόνος δυσκολεύει ολοένα περισσότερο την ανίχνευση πτητικών ουσιών, υδρογονανθράκων και χημικών καταλοίπων.

Ο κ. Κοκοτσάκης περιγράφει ένα δικονομικό και επιστημονικό αδιέξοδο: μια απόφαση που θεωρητικά δικαιώνει τις οικογένειες, στην πράξη κινδυνεύει να παραμείνει ανεκτέλεστη, εφόσον δεν κινηθούν άμεσα οι προβλεπόμενες διαδικασίες για την επιλογή των κατάλληλων εργαστηρίων και τη σωστή λήψη των δειγμάτων.

Το βούλευμα, η έρευνα και το κρίσιμο ζήτημα των εργαστηρίων

Η διαφωνία που οδήγησε στο Βούλευμα 208/2026 προέκυψε στο πλαίσιο δικογραφίας που, όπως επισημαίνει ο τεχνικός σύμβουλος, δεν αφορά την κύρια ανάκριση για τα αίτια της σιδηροδρομικής τραγωδίας, αλλά ειδική έρευνα για πιθανή παράβαση καθήκοντος και ψευδή βεβαίωση από τους ιατροδικαστές που διενήργησαν τις αρχικές νεκροψίες και νεκροτομές.

Κατά την ανάλυσή του, η εισαγγελική αρχή είχε περιορίσει τις εργαστηριακές εξετάσεις σε όσες μπορούσαν να πραγματοποιηθούν από ελληνικά εργαστήρια, ειδικά από το Εργαστήριο Ιατροδικαστικής και Τοξικολογίας του ΑΠΘ. Η αναζήτηση εκρηκτικών υλών, πτητικών ουσιών, υδρογονανθράκων, προϊόντων καύσης, υδραζίνης ή θερμίτη κρίθηκε ότι υπερέβαινε το αντικείμενο της συγκεκριμένης δικογραφίας.

Οι συγγενείς των θυμάτων ζήτησαν, αντιθέτως, να γίνουν εξειδικευμένες αναλύσεις σε εργαστήρια του εξωτερικού, καθώς το ίδιο το ΑΠΘ φέρεται να έχει δηλώσει εγγράφως ότι δεν διαθέτει τον αναγκαίο εξοπλισμό και την ειδική τεχνογνωσία για τέτοιες εξετάσεις σε ανθρώπινο υλικό μετά από εκταφή.

Το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών Λάρισας αποδέχθηκε εν μέρει την προσφυγή των συγγενών, κρίνοντας ότι ο περιορισμός των εξετάσεων αποκλειστικά σε εργαστήρια της Ελλάδας ήταν αναιτιολόγητος και αντιφατικός. Από τη στιγμή που το αρμόδιο εργαστήριο δήλωσε αδυναμία να διενεργήσει τις αναλύσεις και δεν υπέδειξε αντίστοιχη δυνατότητα εντός της χώρας, η επιμονή στον εγχώριο περιορισμό καθιστούσε την αναζήτηση της αλήθειας πρακτικά αδύνατη.

Παράλληλα, το βούλευμα όρισε ότι ο διορισμένος πραγματογνώμονας, δηλαδή το ΑΠΘ, πρέπει να υποδείξει τις αναγκαίες εξετάσεις και τα κατάλληλα εργαστήρια, είτε στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό. Με βάση το άρθρο 186 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, όταν απαιτούνται ειδικές γνώσεις που δεν διαθέτει ο αρχικός πραγματογνώμονας, εκείνος οφείλει να προτείνει ειδικό πραγματογνώμονα ή κατάλληλο εργαστήριο που μπορεί να εκτελέσει το έργο.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η χρονική σειρά των ενεργειών. Το Συμβούλιο έκρινε ότι πρώτα πρέπει να εντοπιστούν τα εργαστήρια που θα κάνουν τις αναλύσεις και μετά να προχωρήσουν οι εκταφές και η δειγματοληψία. Η επισήμανση αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς τα δείγματα θα πρέπει να ληφθούν, να συντηρηθούν και να μεταφερθούν με συγκεκριμένα πρωτόκολλα, ώστε να μην υπάρξει επιμόλυνση, αλλοίωση ή απώλεια αποδεικτικής αξίας.

Ο χρόνος, τα δείγματα και ο κίνδυνος αδράνειας

Ο Βασίλης Κοκοτσάκης χαρακτηρίζει το βούλευμα θετικό βήμα, καθώς σπάει τον περιορισμό των εξετάσεων μόνο εντός Ελλάδας και αναγνωρίζει την ανάγκη προσφυγής σε εξειδικευμένες δομές του εξωτερικού. Ωστόσο, επισημαίνει ότι η απόφαση παραμένει λειτουργικά εξαρτημένη από την ετοιμότητα και τη βούληση του επίσημου πραγματογνώμονα να αναζητήσει, να αξιολογήσει και να προτείνει συγκεκριμένα εργαστήρια.

Για τις οικογένειες των θυμάτων, η απόφαση αποτελεί μεν δικαστική νίκη ως προς την αρχή της διεξαγωγής εξετάσεων εκτός Ελλάδας, όμως δεν τους δίνει άμεσο έλεγχο επί των δειγμάτων. Το Συμβούλιο απέρριψε το αίτημα να λάβει ο τεχνικός τους σύμβουλος αντίδειγμα από τις σορούς για ανεξάρτητες επαληθευτικές εξετάσεις, επικαλούμενο το πλαίσιο του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας για τον ρόλο των τεχνικών συμβούλων.

Ο τεχνικός σύμβουλος, σύμφωνα με τη δικονομική προσέγγιση που περιγράφεται, έχει ρόλο παρακολούθησης και ελέγχου, χωρίς να μπορεί να υποκαταστήσει τους κρατικούς πραγματογνώμονες ή να προχωρήσει αυτοτελώς σε επεμβάσεις και δειγματοληψίες επί των πειστηρίων.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα, κατά τον κ. Κοκοτσάκη, είναι η αδράνεια που έχει ακολουθήσει. Από τον Απρίλιο έως τα μέσα Ιουλίου έχουν περάσει τρεις μήνες, ενώ η υπόθεση αφορά αναλύσεις που ούτως ή άλλως είναι εξαιρετικά δύσκολες, καθώς έχουν περάσει περισσότερα από τρία χρόνια από την τραγωδία των Τεμπών.

Οι ουσίες που αναζητούνται, όπως υδρογονάνθρακες και πτητικές χημικές ενώσεις, αλλοιώνονται με την πάροδο του χρόνου. Η φυσική φθορά των σορών και η καθυστέρηση στη λήψη και αποστολή δειγμάτων μπορούν να μειώσουν δραματικά, ακόμη και οριστικά, τη δυνατότητα ανίχνευσης κρίσιμων καταλοίπων.

Ο ειδικός πραγματογνώμονας ζητά να υπάρξει άμεσα διάταξη που θα υποχρεώνει τον πραγματογνώμονα του ΑΠΘ να υποδείξει συγκεκριμένα εξειδικευμένα εργαστήρια του εξωτερικού. Παράλληλα, θεωρεί αναγκαίο να ζητηθούν από τα εργαστήρια αυτά τα πρωτόκολλα λήψης δειγμάτων, ώστε οι εκταφές, όταν γίνουν, να ακολουθήσουν διεθνή εγκληματολογικά πρότυπα.

Σύμφωνα με τον ίδιο, εάν τα ελληνικά ιδρύματα δηλώσουν αδυναμία επικοινωνίας ή συνεργασίας, οι δικαστικές αρχές πρέπει να κινηθούν αυτεπάγγελτα μέσω διεθνών δικαστικών διαύλων και δικαστικής συνδρομής. Ζητά επίσης να αναλάβει η Πολιτεία το κόστος της διαδικασίας, τόσο για την πρώτη εξέταση όσο και για πιθανές επανεξετάσεις.

Η υπόθεση των Τεμπών παραμένει ανοιχτή πληγή για τις οικογένειες των θυμάτων και για την κοινωνία. Το Βούλευμα 208/2026 έδειξε έναν συγκεκριμένο δρόμο για περαιτέρω διερεύνηση. Το κρίσιμο πλέον είναι αν οι αρμόδιοι θεσμοί θα κινηθούν με την ταχύτητα και τη σοβαρότητα που απαιτεί μια υπόθεση τέτοιου βάρους ή αν μια δικαστική απόφαση που παρουσιάστηκε ως βήμα προς την αλήθεια θα μείνει εγκλωβισμένη σε καθυστερήσεις, διαδικαστικές εξαρτήσεις και θεσμική ακινησία.