ΔΕΘ: «13η σύνταξη» με δόσεις και «μισό δώρο» στους δημοσίους υπαλλήλους

Οι συνταξιούχοι βρίσκονται εκ νέου στο επίκεντρο του κυβερνητικού σχεδιασμού ενόψει της ΔΕΘ, καθώς αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες και κοινωνικά πιο ευάλωτες ομάδες της χώρας. Πρόκειται, παράλληλα, για ένα εκλογικό ακροατήριο που τα προηγούμενα χρόνια – με εξαίρεση τις ευρωεκλογές – είχε στηρίξει σε σημαντικό βαθμό τη Νέα Δημοκρατία.

Τις τελευταίες ημέρες, όμως, στην κυβερνητική εξίσωση μπαίνουν όλο και πιο έντονα και οι δημόσιοι υπάλληλοι, καθώς το Μέγαρο Μαξίμου επιδιώκει να ενισχύσει την πολιτική και εκλογική του επιρροή σε μια επίσης πολυπληθή κοινωνική κατηγορία.

Με φόντο την πίεση της αντιπολίτευσης για επαναφορά της 13ης σύνταξης, κυβέρνηση και Υπουργείο Οικονομικών εξετάζουν ένα διαφορετικό μοντέλο ενίσχυσης, το οποίο επιχειρεί να προσεγγίσει πολιτικά και επικοινωνιακά τη λογική μιας πρόσθετης σύνταξης χωρίς να έχει το πλήρες δημοσιονομικό κόστος της.

Στο τραπέζι βρίσκεται η αύξηση της μόνιμης ετήσιας ενίσχυσης που καταβάλλεται κάθε Νοέμβριο. Το σημερινό ποσό των 300 ευρώ εξετάζεται να ανέβει στα 400 ευρώ, ενώ δεν αποκλείεται σταδιακά να φτάσει ακόμη και στα 446,87 ευρώ, δηλαδή στο ύψος της εθνικής σύνταξης.

Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι η αύξηση θα μπορούσε να ξεκινήσει από φέτος και να εξελιχθεί σε διαδοχικά στάδια μέχρι το 2030, με τον πρωθυπουργό να παρουσιάζει έναν πολυετή «οδικό χάρτη», αντίστοιχο με εκείνον που είχε χρησιμοποιηθεί για την πορεία του κατώτατου μισθού.

Παράλληλα, θεωρείται ιδιαίτερα πιθανό ότι θα διευρυνθεί σημαντικά και η περίμετρος των δικαιούχων. Σήμερα το επίδομα αφορά περίπου 1,6 εκατομμύρια συνταξιούχους, όμως ο κυβερνητικός σχεδιασμός προβλέπει την ένταξη περισσότερων κατηγοριών.

Μία από τις βασικές αλλαγές αφορά τους συνταξιούχους ηλικίας κάτω των 65 ετών, οι οποίοι είχαν μείνει εκτός της προηγούμενης καταβολής. Το σενάριο που εξετάζεται προβλέπει να ενταχθούν πλέον στο μέτρο, με εξαίρεση συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως όσους λαμβάνουν αποκλειστικά σύνταξη χηρείας.

«13η σύνταξη» με δόσεις αντί για πλήρη επαναφορά

Το Μέγαρο Μαξίμου εμφανίζεται να απορρίπτει την πλήρη επαναφορά της 13ης σύνταξης για όλους, επικαλούμενο το υψηλό δημοσιονομικό κόστος. Κυβερνητικά στελέχη υπολογίζουν ότι μια τέτοια παρέμβαση θα επιβάρυνε τον προϋπολογισμό κατά περίπου 2,5 δισ. ευρώ κάθε χρόνο.

Το συγκεκριμένο επιχείρημα αναμένεται να χρησιμοποιηθεί και πολιτικά απέναντι στα κόμματα της αντιπολίτευσης που ζητούν πλήρη επαναφορά της 13ης σύνταξης. Η κυβέρνηση επιλέγει έτσι μια σταδιακή και σαφώς φθηνότερη λύση, επιχειρώντας ταυτόχρονα να διατηρήσει την εικόνα μιας πρόσθετης ετήσιας παροχής.

Ο στόχος που εξετάζεται είναι μέχρι το 2030 το εφάπαξ βοήθημα να έχει φτάσει σε επίπεδο αντίστοιχο με μία πλήρη εθνική σύνταξη. Πρόκειται ουσιαστικά για μια σταδιακή προσέγγιση της 13ης σύνταξης, χωρίς όμως την καθολικότητα και το ύψος μιας πραγματικής πρόσθετης συνταξιοδοτικής καταβολής.

Την ίδια στιγμή, έντονες συζητήσεις γίνονται για την επέκταση της ίδιας λογικής και στους δημοσίους υπαλλήλους. Το σενάριο που εξετάζεται προβλέπει από το 2027 τη χορήγηση ενός ετήσιου ποσού της τάξης των 400 έως 500 ευρώ.

Η παροχή αυτή θα παρουσιάζεται ως ένα είδος «μισού δώρου», χωρίς να συνιστά πλήρη επαναφορά του 13ου μισθού που είχε καταργηθεί στα χρόνια των μνημονίων.

Η χρονική τοποθέτηση της παρέμβασης έχει προφανές πολιτικό βάρος, καθώς το 2027 προηγείται της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης. Η επιλογή να ενταχθούν οι δημόσιοι υπάλληλοι στον κύκλο των παροχών συνδέεται και με την προσπάθεια της Νέας Δημοκρατίας να διευρύνει την επιρροή της σε έναν χώρο όπου τα ποσοστά της παραμένουν πιο περιορισμένα.

Κατώτατος μισθός έως 1.000 ευρώ και νέο σχέδιο για την πρώτη κατοικία

Στο κυβερνητικό πακέτο της ΔΕΘ αναμένεται να ενταχθεί και ο κατώτατος μισθός. Τις τελευταίες ώρες ενισχύεται το σενάριο ο Κυριάκος Μητσοτάκης να προαναγγείλει τετραψήφιο κατώτατο μισθό από την άνοιξη του 2027.

Η αρχική κυβερνητική δέσμευση προέβλεπε κατώτατο μισθό στα 950 ευρώ, ωστόσο πλέον κυκλοφορούν πληροφορίες ότι το ποσό μπορεί να προσεγγίσει ακόμη και τα 1.000 ευρώ.

Η εξέλιξη αφορά άμεσα περίπου 500.000 εργαζομένους, ενώ έχει ευρύτερη επίδραση, καθώς από τον κατώτατο μισθό εξαρτάται το ύψος σειράς επιδομάτων που καταβάλλονται σε περίπου ένα εκατομμύριο δικαιούχους.

Παρά τις αυξήσεις των τελευταίων ετών, πάντως, ο ελληνικός κατώτατος μισθός εξακολουθεί να βρίσκεται σημαντικά χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ενώ η ακρίβεια και το κόστος στέγασης απορροφούν μεγάλο μέρος των όποιων ονομαστικών αυξήσεων.

Στο Υπουργείο Οικονομικών εξετάζεται παράλληλα και νέα παρέμβαση για την προστασία της πρώτης κατοικίας, σε μία προσπάθεια να απαντήσει η κυβέρνηση στην αυξανόμενη πίεση για τα κόκκινα στεγαστικά δάνεια και το ιδιωτικό χρέος.

Οι πληροφορίες συγκλίνουν σε παρεμβάσεις στην ψηφιακή πλατφόρμα του εξωδικαστικού μηχανισμού, ώστε να δημιουργηθεί ένα νέο σύστημα αυτόματης ρύθμισης για οφειλέτες με στεγαστικά δάνεια σε καθυστέρηση.

Το μοντέλο εξετάζεται να λειτουργεί με αλγοριθμικά κριτήρια και να οδηγεί σε βιώσιμες ρυθμίσεις, αξιοποιώντας αρχές που παραπέμπουν σε ορισμένες από τις προστατευτικές προβλέψεις που είχε στο παρελθόν ο νόμος Κατσέλη.

Το συνολικό πακέτο που προετοιμάζει η κυβέρνηση για τη ΔΕΘ δείχνει καθαρά ότι το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί να ανοίξει μέτωπο παροχών προς μεγάλες κοινωνικές ομάδες: συνταξιούχους, δημοσίους υπαλλήλους, χαμηλόμισθους και δανειολήπτες.

Το πολιτικό στοίχημα είναι εμφανές. Η κυβέρνηση επιχειρεί να ανακτήσει κοινωνικά στρώματα που πιέζονται από την ακρίβεια, τη φορολογία και το κόστος ζωής, αλλά και να περιορίσει τις απώλειες που καταγράφονται σε κρίσιμες κατηγορίες ψηφοφόρων.

Το κρίσιμο ερώτημα θα είναι αν οι εξαγγελίες θα μετατραπούν σε πραγματική και μόνιμη ενίσχυση του εισοδήματος ή αν θα περιοριστούν σε σταδιακές παροχές μικρότερης δημοσιονομικής επιβάρυνσης, οι οποίες θα επιχειρήσουν να καλύψουν πολιτικά την απουσία πλήρους 13ης σύνταξης και 13ου μισθού.