Σούπερ μάρκετ: «Ανάσα» ή κοροϊδία οι μειώσεις σε 1.740 προϊόντα;

Σε πεδίο έντονης αντιπαράθεσης εξελίσσεται η νέα συμφωνία του Υπουργείου Ανάπτυξης με τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ για μειώσεις τιμών σε 1.740 κωδικούς προϊόντων. Οι καταναλωτικές οργανώσεις εμφανίζονται βαθιά διχασμένες για το πραγματικό όφελος που θα δουν τα νοικοκυριά, την ώρα που η ακρίβεια εξακολουθεί να πιέζει δραματικά την αγοραστική δύναμη.

Το Νέο ΙΝΚΑ χαρακτηρίζει θετική την πρωτοβουλία και εκτιμά ότι μπορεί να προσφέρει μια περιορισμένη οικονομική ανάσα. Στον αντίποδα, το ΚΕΠΚΑ μιλά ευθέως για «κοροϊδία», υποστηρίζοντας ότι οι τιμές είχαν προηγουμένως αυξηθεί και τώρα παρουσιάζονται μικρές μειώσεις ως ουσιαστική παρέμβαση. Ιδιαίτερα επιφυλακτική εμφανίζεται και η ΕΚΠΟΙΖΩ, η οποία εκτιμά ότι το μέτρο είναι προσωρινό, εθελοντικό και εξαιρετικά περιορισμένο σε σχέση με το συνολικό εύρος των προϊόντων που πωλούνται στα σούπερ μάρκετ.

Η συμφωνία αφορά 1.740 κωδικούς, όταν κάθε μεγάλη αλυσίδα διαθέτει περίπου 20.000 διαφορετικά προϊόντα. Αυτή η αναλογία βρίσκεται στον πυρήνα της κριτικής, καθώς για τις οργανώσεις που αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα του μέτρου οι μειώσεις καλύπτουν μόνο ένα μικρό τμήμα της πραγματικής κατανάλωσης.

Το κυβερνητικό επιχείρημα περί παρέμβασης στην ακρίβεια δοκιμάζεται επομένως στην πράξη. Για τους καταναλωτές, το κρίσιμο μέτρο δεν είναι ο αριθμός των κωδικών που εντάχθηκαν σε μια συμφωνία, αλλά το πόσο θα μειωθεί τελικά ο λογαριασμός στο ταμείο.

Νέο ΙΝΚΑ: Θετική παρέμβαση, αλλά η ακρίβεια παραμένει

Ο εκπρόσωπος Τύπου του Νέου ΙΝΚΑ και δικηγόρος, Παναγιώτης Γεωργιάδης, αξιολογεί θετικά τη συμφωνία, υποστηρίζοντας ότι μπορεί να δώσει μια οικονομική ανάσα στα νοικοκυριά.

Όπως αναφέρει, η μεσοσταθμική μείωση των τιμών ξεπερνά το 9%, με τη χαμηλότερη μείωση να βρίσκεται στο 5% και την υψηλότερη να φτάνει ακόμη και στο 44%, αν και το συγκεκριμένο ποσοστό αφορά ελάχιστους κωδικούς.

Κατά τον ίδιο, ιδιαίτερη σημασία έχει ότι περίπου το 70% των προϊόντων που εντάχθηκαν στη συμφωνία είναι επώνυμα ή προϊόντα μεγάλης κατανάλωσης. Θετικά αξιολογεί επίσης την ένταξη του κρέατος, κατηγορία η οποία απουσίαζε από προηγούμενες αντίστοιχες παρεμβάσεις.

Το Νέο ΙΝΚΑ αναγνωρίζει, ωστόσο, ότι το μέτρο δεν αντιμετωπίζει συνολικά το πρόβλημα της ακρίβειας. Παράλληλα επισημαίνει ως αρνητική εξέλιξη το γεγονός ότι με την εφαρμογή της συμφωνίας σταμάτησαν ορισμένες προωθητικές ενέργειες που πραγματοποιούσαν μέχρι σήμερα οι αλυσίδες σε συγκεκριμένα προϊόντα.

Η βασική εικόνα που μεταφέρει το ΙΝΚΑ είναι ότι τα ελληνικά νοικοκυριά εξακολουθούν να βρίσκονται υπό πολύ μεγάλη οικονομική πίεση. Η έλλειψη ρευστότητας και η μειωμένη αγοραστική δύναμη αποτελούν πλέον κεντρικό πρόβλημα της καθημερινότητας.

Σύμφωνα με τον Παναγιώτη Γεωργιάδη, οι τιμές των προϊόντων αυξάνονται με ταχύτερο ρυθμό από τους μισθούς, με αποτέλεσμα ο λεγόμενος «πληθωρισμός τσέπης», δηλαδή η πραγματική πίεση που αισθάνεται το νοικοκυριό στις καθημερινές αγορές του, να βρίσκεται περίπου στο 10%.

Η σύγκριση με την υπόλοιπη Ευρώπη επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την εικόνα. Αυξήσεις καταγράφονται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όμως ο Έλληνας καταναλωτής βρίσκεται σε δυσμενέστερη θέση εξαιτίας του χαμηλότερου διαθέσιμου εισοδήματος.

ΚΕΠΚΑ και ΕΚΠΟΙΖΩ αποδομούν το κυβερνητικό αφήγημα

Πολύ πιο σκληρή είναι η τοποθέτηση του προέδρου του ΚΕΠΚΑ, Νίκου Τσεμπερλίδη, ο οποίος χαρακτηρίζει τη συμφωνία κοροϊδία σε βάρος των καταναλωτών.

Το ΚΕΠΚΑ υποστηρίζει ότι κατά το δίμηνο που προηγήθηκε της εφαρμογής του μέτρου οι τιμές αρκετών προϊόντων αυξήθηκαν σημαντικά και τώρα ένα μέρος αυτών των ανατιμήσεων εμφανίζεται ως μείωση.

Ο Νίκος Τσεμπερλίδης καλεί μάλιστα τη Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς να συγκρίνει τις τιμές των συγκεκριμένων προϊόντων πριν από τον Ιούλιο με τις σημερινές, προκειμένου να καταγραφεί αν υπάρχει πραγματική υποχώρηση ή αν πρόκειται για επικοινωνιακή ανακύκλωση προηγούμενων αυξήσεων.

Ακόμη βαρύτερη είναι η αιχμή του ΚΕΠΚΑ για τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώθηκε η λίστα των προϊόντων. Ο πρόεδρός του σημειώνει ότι η τελευταία συζήτηση για τους κωδικούς που θα μειωθούν έγινε μεταξύ των ίδιων των σούπερ μάρκετ και θέτει ζήτημα για το αν υπήρξε ουσιαστικός έλεγχος από την Επιτροπή Ανταγωνισμού.

Κεντρικό σημείο της κριτικής αποτελεί και η απουσία σαφούς αναγραφής της προηγούμενης τιμής και του ποσοστού μείωσης. Για το ΚΕΠΚΑ, χωρίς αυτή την πληροφορία ο καταναλωτής δεν μπορεί να γνωρίζει αν η νέα τιμή είναι πράγματι χαμηλότερη και σε ποιο βαθμό.

Ο Νίκος Τσεμπερλίδης προβλέπει ότι η πρωτοβουλία θα έχει την τύχη προηγούμενων κυβερνητικών παρεμβάσεων, επικαλούμενος την εθελοντική μείωση τιμών σε περισσότερους από 2.000 κωδικούς στα τέλη του 2025, η οποία, κατά την εκτίμησή του, δεν απέδωσε ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Η κριτική του ΚΕΠΚΑ αγγίζει ευθέως και την κυβερνητική πολιτική για την αγορά, καθώς θεωρεί ότι οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις δημιουργούν περισσότερο την εικόνα αντιμετώπισης της ακρίβειας παρά πραγματική μείωση του κόστους ζωής.

Στο ίδιο περίπου μήκος κύματος κινείται η ΕΚΠΟΙΖΩ, αν και με πιο συγκρατημένη διατύπωση. Η πρόεδρος της Ένωσης, Παναγιώτα Καλαποθαράκου, εκφράζει σοβαρές επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα της συμφωνίας και θεωρεί πιθανό να έχει την ίδια περιορισμένη απόδοση με παλαιότερες πρωτοβουλίες, όπως το «Καλάθι του Νοικοκυριού».

Η ΕΚΠΟΙΖΩ επισημαίνει ότι το μέτρο είναι εθελοντικό και προσωρινό, ενώ δεν υπάρχει σαφής αναγραφή του πραγματικού ύψους της μείωσης. Παράλληλα, τονίζει ότι οι τιμές σε αρκετά προϊόντα έχουν ήδη διαμορφωθεί σε τόσο υψηλά επίπεδα ώστε ακόμη και μια μείωση της τάξης του 5% ή του 8% να έχει περιορισμένο αντίκρισμα στον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Ένα ακόμη πρακτικό πρόβλημα είναι ο μικρός αριθμός προϊόντων ανά αλυσίδα. Η ΕΚΠΟΙΖΩ εκτιμά ότι ο καταναλωτής θα χρειάζεται να συγκρίνει τιμές σε διαφορετικά σούπερ μάρκετ για να εξασφαλίσει πραγματικό όφελος.

Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι οξύμωρο: η εξοικονόμηση λίγων ευρώ από ορισμένα προϊόντα να εξανεμίζεται από το κόστος μετακίνησης και τον χρόνο που απαιτείται για διαρκείς συγκρίσεις μεταξύ διαφορετικών καταστημάτων.

Η Παναγιώτα Καλαποθαράκου χαρακτηρίζει τους 1.740 κωδικούς «σταγόνα στον ωκεανό» σε σχέση με το σύνολο των προϊόντων που βρίσκονται στα ράφια, ζητώντας ουσιαστικότερη κρατική προστασία των καταναλωτών.

Η αντιπαράθεση γύρω από τη συμφωνία αποκαλύπτει τελικά το μεγαλύτερο πρόβλημα της κυβερνητικής πολιτικής απέναντι στην ακρίβεια: οι καταναλωτές έχουν ήδη επιβαρυνθεί από διαδοχικές ανατιμήσεις, ενώ το διαθέσιμο εισόδημα παραμένει χαμηλό. Σε αυτές τις συνθήκες, εθελοντικές συμφωνίες και περιορισμένες μειώσεις σε επιλεγμένους κωδικούς δύσκολα μπορούν από μόνες τους να ανατρέψουν την εικόνα.

Το πραγματικό αποτέλεσμα θα κριθεί στο ταμείο του σούπερ μάρκετ. Εκεί θα φανεί αν οι 1.740 μειώσεις αποτελούν ουσιαστική παρέμβαση ή ακόμη μία κυβερνητική πρωτοβουλία που προσφέρει περισσότερο επικοινωνιακό αποτέλεσμα παρά πραγματική ανακούφιση στα νοικοκυριά.