Ευρωπαϊκές τράπεζες: Στο στόχαστρο φόρων τα κέρδη-ρεκόρ

Ο ευρωπαϊκός τραπεζικός κλάδος βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα νέο, σύνθετο τοπίο. Ενώ οι οικονομικές επιδόσεις των πιστωτικών ιδρυμάτων παραμένουν σε τροχιά ανάπτυξης, η εντυπωσιακή αυτή κερδοφορία έχει αρχίσει να προσελκύει το ενδιαφέρον των κυβερνήσεων. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες, επιδιώκοντας να ενισχύσουν τα δημόσια έσοδα και να περιορίσουν τα δημοσιονομικά τους ελλείμματα, εξετάζουν το ενδεχόμενο επιβολής αυστηρότερης φορολογίας στα κέρδη των τραπεζών.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, η συζήτηση για την αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης των τραπεζών έχει ενταθεί σε αρκετές χώρες της περιοχής. Σε αυτές περιλαμβάνονται η Βρετανία, η Γαλλία, η Πορτογαλία, η Σουηδία και η Ιταλία. Το γεγονός αυτό προσθέτει ένα σημαντικό επίπεδο αβεβαιότητας για τους επενδυτές, οι οποίοι παρακολουθούν στενά τις πολιτικές εξελίξεις και τις πιθανές επιπτώσεις τους στον κλάδο.

Πολιτικές πιέσεις και δημοσιονομικές ανάγκες

Στη Βρετανία, ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ έχει αποφύγει να δεσμευτεί ότι δεν θα προχωρήσει σε αύξηση της φορολογίας των τραπεζών στον επερχόμενο προϋπολογισμό του επόμενου μήνα. Η στάση αυτή έχει προκαλέσει έντονες προειδοποιήσεις από αναλυτές και τραπεζικά στελέχη, που επισημαίνουν τους κινδύνους μιας τέτοιας απόφασης. Παράλληλα, στην Ιταλία, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Ματέο Σαλβίνι, πιέζει για μεγαλύτερη συνεισφορά από τις τράπεζες, με στόχο την τόνωση της οικονομικής ανάπτυξης. Σε Γαλλία και Σουηδία, ενόψει εκλογικών αναμετρήσεων, οι πολιτικές δυνάμεις που υποστηρίζουν την υψηλότερη φορολόγηση των τραπεζών ενδέχεται να ενισχύσουν τη θέση τους.

Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Άντριου Στίμπσον, αναλυτής της Keefe, Bruyette & Woods, στο Bloomberg, η ισχυρή κερδοφορία των τραπεζών αποτελεί έναν ιδιαίτερα δελεαστικό στόχο για την επιβολή πρόσθετης φορολογίας. Η φορολογική αυτή απειλή έρχεται σε μια περίοδο όπου πολλές κυβερνήσεις ψάχνουν απεγνωσμένα για νέες πηγές εσόδων. Οι τράπεζες, με τα αυξημένα κέρδη τους, βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, καθώς πολιτικοί σχηματισμοί, κυρίως από τον χώρο της Αριστεράς, υποστηρίζουν ότι αυτά τα κέρδη είναι σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα της ανόδου των επιτοκίων που ξεκίνησε πριν από περίπου τέσσερα χρόνια. Ως εκ τούτου, θεωρούν ότι ένα μέρος αυτών των έκτακτων κερδών θα πρέπει να επιστραφεί στην κοινωνία.

Η ακτινογραφία της κερδοφορίας και οι αντοχές του κλάδου

Πολλά από τα μεγαλύτερα πιστωτικά ιδρύματα της Ευρώπης οδεύουν προς ακόμη μία χρονιά με κέρδη-ρεκόρ. Η επενδυτική τραπεζική παρουσιάζει ισχυρή άνοδο, ενώ τα έσοδα από προμήθειες στη διαχείριση πλούτου και περιουσιακών στοιχείων συνεχώς αυξάνονται, σύμφωνα με στοιχεία που έχει συγκεντρώσει το Bloomberg. Ο δείκτης Stoxx Europe 600 Banks, που παρακολουθεί τις μεγαλύτερες τράπεζες της περιοχής, αναμένεται να καταγράψει μέση απόδοση ιδίων κεφαλαίων (ROE) ύψους 13,6% το 2026, έναντι 7,9% που ήταν το 2022.

Σύμφωνα με τους αναλυτές του Bloomberg Intelligence, Λοράν Ντουγιέ και Σιμπαράσε Γκούμπο, η κερδοφορία του κλάδου ενισχύεται επιπλέον από την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης και την απορρύθμιση. Ο Μπέντζαμιν Τομς, αναλυτής της RBC Capital Markets, σχολιάζοντας την κατάσταση στη Βρετανία, ανέφερε ότι η κυβέρνηση Μπέρναμ, ως αριστερή κυβέρνηση, έχει εδώ και καιρό στο τραπέζι το ενδεχόμενο οι τράπεζες να βρεθούν αντιμέτωπες με υψηλότερη φορολογία.

Βρετανία: Το ενδεχόμενο αύξησης της επιβάρυνσης

Οι βρετανικές τράπεζες ήδη καταβάλλουν έναν πρόσθετο φόρο 3% επί των κερδών που υπερβαίνουν το ετήσιο όριο των 100 εκατ. λιρών, επιπλέον του κανονικού συντελεστή φορολογίας επιχειρήσεων. Ο Τομς εκτιμά ότι μία από τις πιθανές επιλογές της κυβέρνησης θα ήταν η αύξηση αυτής της πρόσθετης επιβάρυνσης κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες. Ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να αποφέρει στο Δημόσιο επιπλέον έσοδα της τάξεως των 2 δισ. λιρών.

Ιταλία: Εσωτερικές διαφωνίες για τον φόρο στις τράπεζες

Στην Ιταλία, τα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού βρίσκονται σε συζητήσεις για το ενδεχόμενο επιβολής ενός πρόσθετου φόρου στις τράπεζες. Ο Ματέο Σαλβίνι έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να προτείνει ένα μοντέλο φορολόγησης ανάλογο με εκείνο της Ισπανίας, επικαλούμενος τις εκτιμήσεις για κέρδη-ρεκόρ των τραπεζών, τα οποία, όπως υποστήριξε, έχουν ουσιαστικά επιβαρύνει τους πολίτες. Από την άλλη πλευρά, ο έτερος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Αντόνιο Ταγιάνι, εμφανίζεται αντίθετος σε έναν νέο φόρο. Προτιμά, σε περίπτωση που χρειαστεί να καλυφθεί κάποιο δημοσιονομικό κενό, να υπάρξει διάλογος με τις τράπεζες για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαν να συμβάλουν.

Υπενθυμίζεται ότι η Ισπανία είχε επιβάλει το 2022 μια προσωρινή εισφορά 4,8% στα καθαρά έσοδα των τραπεζών από τόκους και προμήθειες. Το μέτρο αυτό αντικαταστάθηκε στη συνέχεια από έναν προοδευτικό φόρο, με ανώτατο συντελεστή 7% για τις τράπεζες που αποκομίζουν περισσότερα από 5 δισ. ευρώ από έσοδα τόκων και προμηθειών. Η επιβάρυνση αυτή αφορά, μεταξύ άλλων, μεγάλους ομίλους όπως η Banco Santander και η BBVA.

Εκλογική αβεβαιότητα και δημοσιονομικές πιέσεις

Οι αναλυτές της JPMorgan, συμπεριλαμβανομένων των Κιάν Αμπουχοσεΐν και Ντελφίν Λι, σε σημείωμά τους ανέφεραν ότι οι τραπεζικοί φόροι αποτελούν έναν διαρκή κίνδυνο για τον κλάδο, καθώς οι κυβερνήσεις εξετάζουν διάφορους τρόπους χρηματοδότησης. Η ρητορική υπέρ υψηλότερων φόρων έχει ενταθεί σε χώρες όπως η Βρετανία, η Γαλλία, η Πορτογαλία και η Ιταλία, ενώ η προεκλογική περίοδος αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω τη σχετική συζήτηση.

Η Σουηδία οδεύει προς τις γενικές εκλογές της 13ης Σεπτεμβρίου, με τα κέρδη των τραπεζών να βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Η αντιπολίτευση, η οποία προηγείται στις δημοσκοπήσεις, προτείνει την επιβολή ενός νέου φόρου. Στη Γαλλία, οι τράπεζες αντιμετωπίζουν ένα επιπλέον επίπεδο αβεβαιότητας λόγω του ευρέος φάσματος πιθανών πολιτικών εξελίξεων ενόψει των επόμενων προεδρικών εκλογών. Η χώρα βρίσκεται υπό έντονη πίεση να περιορίσει ένα από τα μεγαλύτερα δημοσιονομικά ελλείμματα στην Ευρωζώνη, ενώ η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων αυξάνει το κόστος δανεισμού του γαλλικού Δημοσίου.

Ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, Ρολάν Λεσκίρ, έχει δηλώσει ότι θα ήταν δύσκολο να καταργηθεί η έκτακτη προσαύξηση στον εταιρικό φόρο, η οποία εφαρμόστηκε το 2025 και παρατάθηκε και για το τρέχον έτος. Το νομοσχέδιο για τον προϋπολογισμό του 2027 αναμένεται να κατατεθεί στις 30 Σεπτεμβρίου. Σύμφωνα με τη Fitch Ratings, η συγκεκριμένη φορολογική επιβάρυνση κόστισε στις γαλλικές τράπεζες περίπου 1 δισ. ευρώ το 2025.

Η ικανότητα απορρόφησης των επιβαρύνσεων

Παρά τις πιέσεις, η ανθεκτική κερδοφορία του ευρωπαϊκού τραπεζικού κλάδου αφήνει περιθώριο για την απορρόφηση υψηλότερων επιβαρύνσεων χωρίς να εκτροχιαστούν τα κέρδη, όπως εκτιμούν τραπεζικά στελέχη και αναλυτές. Παράλληλα, οι κυβερνήσεις ενδέχεται τελικά να επιδείξουν αυτοσυγκράτηση. Ο οικονομικός διευθυντής της Lloyds Banking Group, Γουίλιαμ Τσάλμερς, δήλωσε τον Ιούλιο ότι θα ήταν απρόθυμος να αλλάξει τις προβλέψεις της τράπεζας με βάση μόνο το ενδεχόμενο αύξησης της πρόσθετης φορολογικής επιβάρυνσης. Μια αύξηση του συντελεστή κατά τρεις ποσοστιαίες μονάδες θα κόστιζε στη Lloyds περίπου 225 εκατ. λίρες, ποσό το οποίο, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλο.

Ωστόσο, η συζήτηση για υψηλότερη φορολόγηση των τραπεζών στην Ευρώπη προσκρούει και σε άλλες οικονομικές προτεραιότητες. Η τραπεζική χρηματοδότηση είναι απολύτως αναγκαία για τη χρηματοδότηση επενδύσεων σε κρίσιμους τομείς, όπως η άμυνα, η τεχνητή νοημοσύνη και η ενεργειακή μετάβαση, όπως σημείωσε ο Στίμπσον. Ο ίδιος εκτίμησε ότι οι κυβερνήσεις δεν θα θελήσουν να θέσουν σε κίνδυνο αυτή την ανάπτυξη για χάρη μιας γρήγορης αύξησης των δημοσίων εσόδων.