Με αφορμή δύο περιστατικά εκπαιδευτικών με σοβαρά ψυχολογικά ζητήματα που εκτονώθηκαν σε βάρος μαθητών, το υπουργείο Παιδείας άφησε να διαρρεύσει ότι επεξεργάζεται ρύθμιση. Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται η υποχρεωτική διενέργεια ψυχολογικών ελέγχων για όσους εισέρχονται στο εκπαιδευτικό σώμα, δασκάλους και καθηγητές. Σύμφωνα με τις ίδιες ανεπίσημες πληροφορίες, εξετάζεται και η επανάληψη των ελέγχων σε τακτά χρονικά διαστήματα.
Η πρόταση ακούγεται εύλογη. Κάθε καθηγητής έρχεται ετησίως σε επαφή με 180 έως 200 μαθητές. Ο δάσκαλος του δημοτικού αναλαμβάνει περίπου 25 παιδιά για ολόκληρη τη σχολική χρονιά. Η επιρροή είναι διαρκής και καθοριστική. Η απουσία φροντίδας για την ψυχική υγεία ενός εκπαιδευτικού μπορεί να αφήσει αποτύπωμα σε δεκάδες ανήλικους.
Το ερώτημα παραμένει ευρύτερο. Όσοι νομοθετούν, όσοι κυβερνούν, όσοι λαμβάνουν αποφάσεις που επηρεάζουν καθημερινά τη ζωή εκατομμυρίων πολιτών, παραμένουν εκτός κάθε αντίστοιχου ελέγχου. Τα έδρανα της Βουλής, τα υπουργικά γραφεία και το Μέγαρο Μαξίμου λειτουργούν χωρίς καμία θεσμική πρόβλεψη για την ψυχική επάρκεια των ενοίκων τους. Οι δημόσιες εικόνες, οι συμπεριφορές και οι εκρήξεις καταγράφονται συστηματικά, χωρίς καμία συνέχεια.
Η κλίμακα της ευθύνης είναι προφανής. Μια σχολική τάξη αφορά λίγες δεκάδες παιδιά. Οι κυβερνητικές αποφάσεις αφορούν το σύνολο του πληθυσμού, εντός και εκτός συνόρων, καθώς η πολιτική επηρεάζει και τη διασπορά. Η αναλογία της ισχύος και των συνεπειών δεν αμφισβητείται.
Στην κοινωνία έχει παγιωθεί η αντίληψη ότι σημαντικός αριθμός πολιτικών λειτουργεί με στρεβλούς μηχανισμούς. Η συστηματική ανακρίβεια, οι υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα και η κατασκευή φαντασιακών αφηγήσεων έχουν περιγραφεί και επιστημονικά. Η παθολογική ψευδολογία, γνωστή ως μυθομανία, αποτελεί αναγνωρισμένη διαταραχή. Σε πολλές περιπτώσεις απαιτείται θεραπευτική παρέμβαση, καθώς η ανεξέλεγκτη εξέλιξή της επιβαρύνει τόσο τον ίδιο τον πάσχοντα όσο και το περιβάλλον του.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το σύνδρομο μεγαλείου, που εμφανίζεται συχνά σε πρόσωπα εξουσίας. Συνδέεται με μανιακά επεισόδια διπολικής διαταραχής, με ψυχωσικές καταστάσεις όπου οι ιδέες δεν επιδέχονται λογική επεξεργασία, με ναρκισσιστικές δομές προσωπικότητας ή με οργανικά και νευρολογικά αίτια. Η αίσθηση παντοδυναμίας και σωτηριολογικού ρόλου δεν είναι πολιτική ιδεολογία, είναι κλινικό εύρημα σε συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Πέρα από αυτά, υπάρχουν και άλλες πτυχές ψυχικής αστάθειας που έχουν απασχολήσει διαχρονικά τη δημόσια συζήτηση χωρίς να κατονομαστούν θεσμικά. Η δυνατότητα ενός πολιτικού να προκαλέσει γενικευμένη ζημία με μία υπογραφή καθιστά αυτονόητη την ανάγκη ελέγχου. Οι ψυχολογικές αξιολογήσεις στην πολιτική εξουσία προηγούνται σε σημασία και οφείλουν να είναι αυστηρότερες. Οι εκπαιδευτικοί δεν μπορούν να είναι οι μόνοι που κρίνονται.
