Η εμφάνιση του πρώτου επιβεβαιωμένου κρούσματος αφθώδους πυρετού στην Κύπρο, στις 20 Φεβρουαρίου 2026, ανέδειξε μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση διαχείρισης σε σχέση με όσα ακολούθησαν στη Λέσβο. Οι κυπριακές αρχές, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, κινήθηκαν άμεσα και αποφασιστικά, επιλέγοντας την προστασία του ζωικού κεφαλαίου και των κτηνοτρόφων μέσα από συνδυασμό περιοριστικών μέτρων και μαζικού εμβολιασμού.
Η επιλογή αυτή αποδείχθηκε καθοριστική. Η παραγωγή χαλουμιού δεν οδηγήθηκε σε κατάρρευση, η κυπριακή κτηνοτροφία διατηρήθηκε όρθια και εκατοντάδες χιλιάδες αιγοπρόβατα δεν οδηγήθηκαν σε μαζική θανάτωση. Η οικονομία του νησιού απέφυγε ένα πλήγμα που θα μπορούσε να έχει λάβει διαστάσεις καταστροφής για έναν από τους πιο κρίσιμους παραγωγικούς της κλάδους.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της «Καθημερινής», η Κύπρος διέθετε μέχρι πρόσφατα 379.100 πρόβατα και 239.300 αίγες, δηλαδή συνολικά περίπου 618.400 αιγοπρόβατα. Παρά την είσοδο του ιού, η έγκαιρη εμβολιαστική κάλυψη, σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα μέτρα περιορισμού, περιόρισε δραστικά τη διασπορά. Οι απώλειες παρέμειναν συγκριτικά μικρές και η παραγωγή γάλακτος και τυροκομικών προϊόντων συνεχίστηκε.
Η διαφορετική διαχείριση στη Λέσβο
Στη Λέσβο, η εικόνα ήταν εντελώς διαφορετική. Το πρώτο κρούσμα αφθώδους πυρετού στο νησί εμφανίστηκε στις 15 Μαρτίου 2026. Η ελληνική κυβέρνηση και οι κτηνιατρικές υπηρεσίες επέλεξαν την κλασική ευρωπαϊκή μέθοδο του stamping-out, δηλαδή μαζικές θανατώσεις ζώων, ανεξαρτήτως αν ήταν άρρωστα ή υγιή, σε συνδυασμό με αυστηρή καραντίνα και απαγόρευση διακίνησης προϊόντων.
Η εφαρμογή αυτής της πολιτικής είχε βαρύτατες συνέπειες. Χιλιάδες ζώα έχουν ήδη θανατωθεί, ενώ η τοπική κτηνοτροφία, που αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονομικής ζωής της Λέσβου, έχει δεχθεί ισχυρό πλήγμα. Παραγωγοί, τυροκόμοι και εξαγωγείς βρίσκονται αντιμέτωποι με μια αλυσίδα οικονομικής ασφυξίας, καθώς το γάλα μένει αδιάθετο και τα τυριά δεν μπορούν να κινηθούν στην αγορά.
Η σύγκριση με την Κύπρο είναι οδυνηρή. Στη μία περίπτωση, ο εμβολιασμός λειτούργησε ως εργαλείο περιορισμού της νόσου και διάσωσης της παραγωγής. Στην άλλη, οι μαζικές σφαγές οδήγησαν σε απώλεια εισοδήματος, αποδιάρθρωση της τοπικής οικονομίας και βαθιά ανασφάλεια για το μέλλον των εκτροφών.
Το ερώτημα για την ελληνική επιλογή
Οι κτηνοτρόφοι της Λέσβου είχαν ζητήσει από την πρώτη στιγμή να ακολουθηθεί η λύση του εμβολιασμού, όπως έγινε στην Κύπρο. Ωστόσο, η κυβέρνηση και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης επέμειναν στη στρατηγική των μαζικών θανατώσεων, επικαλούμενοι τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς και τη διατήρηση του καθεστώτος της χώρας ως ελεύθερης από αφθώδη πυρετό χωρίς εμβολιασμό.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον με ένταση είναι αν αυτή η επιλογή υπηρέτησε πραγματικά τα συμφέροντα της ελληνικής κτηνοτροφίας. Διότι όταν η προστασία ενός τυπικού υγειονομικού καθεστώτος οδηγεί σε καταστροφή εκτροφών, απώλεια εισοδήματος και διάλυση ολόκληρων παραγωγικών αλυσίδων, τότε η πολιτική αυτή οφείλει να αξιολογηθεί με σκληρούς όρους.
Η περίπτωση της Κύπρου δείχνει ότι υπήρχε και άλλος δρόμος. Μια διαχείριση που δεν περιορίστηκε στη λογική της εξόντωσης του ζωικού κεφαλαίου, αλλά αξιοποίησε τον εμβολιασμό ως βασικό μέσο άμυνας. Η διαφορά των αποτελεσμάτων είναι σαφής: στην Κύπρο διατηρήθηκαν ζώα και παραγωγή, ενώ στη Λέσβο η οικονομική ζημιά βαθαίνει.
Πλήγμα στην ελληνική ύπαιθρο
Η «Καθημερινή», μέσα από το σχετικό της ρεπορτάζ, αναδεικνύει την αντίθεση ανάμεσα στις δύο επιλογές διαχείρισης. Η Κύπρος κατάφερε να περιορίσει τη νόσο με εμβολιασμό και στοχευμένα μέτρα. Η Ελλάδα επέλεξε τη μαζική καταστροφή ζώων, με συνέπειες που βαραίνουν ήδη χιλιάδες οικογένειες κτηνοτρόφων.
Για τους ανθρώπους της Λέσβου, το θέμα δεν είναι θεωρητικό ούτε τεχνοκρατικό. Είναι ζήτημα επιβίωσης. Κάθε ζώο που θανατώνεται, κάθε λίτρο γάλακτος που μένει αδιάθετο, κάθε τυροκομείο που αδυνατεί να λειτουργήσει κανονικά, μεταφράζεται σε απώλεια εισοδήματος, παραγωγικής συνέχειας και κοινωνικής συνοχής.
Η διαχείριση του αφθώδους πυρετού δεν μπορεί πλέον να παρουσιάζεται ως μια απλή διαφορά εφαρμογής υγειονομικών πρωτοκόλλων. Όταν η γειτονική Κύπρος σώζει την κτηνοτροφία της με εμβόλια και η Λέσβος βλέπει το ζωικό της κεφάλαιο να αφανίζεται, η πολιτική επιλογή αποκτά βαρύ κοινωνικό και οικονομικό περιεχόμενο.
Για χιλιάδες κτηνοτροφικές οικογένειες, η υπόθεση αυτή συνιστά βαρύ πλήγμα στην ελληνική ύπαιθρο. Και όσο δεν δίνεται πειστική απάντηση στο γιατί δεν επιλέχθηκε εγκαίρως ο δρόμος του εμβολιασμού, η σύγκριση με την Κύπρο θα παραμένει αμείλικτη.
