Το οικονομικό σχέδιο Τσίπρα για την επόμενη δεκαετία

Με κεντρικό άξονα την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας και τη δικαιότερη κατανομή του παραγόμενου πλούτου, ο πρόεδρος της ΕΛΑΣ, Αλέξης Τσίπρας, πρόκειται να παρουσιάσει στη Θεσσαλονίκη ένα ολοκληρωμένο Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης. Το σχέδιο αυτό, σύμφωνα με πληροφορίες, θα έχει δεκαετή ορίζοντα και θα βασίζεται σε αυστηρούς κανόνες δημοσιονομικής πειθαρχίας, επιχειρώντας να συνδυάσει την ανάπτυξη με την κοινωνική δικαιοσύνη.

Η ομιλία του κ. Τσίπρα στο Porto Palace αναμένεται να επικεντρωθεί σε ένα τρίπτυχο που συνοψίζει τους βασικούς στόχους του προγράμματος: «Παράγουμε περισσότερο, Μοιράζουμε Δικαιότερα, Ζούμε καλύτερα». Ωστόσο, το ενδιαφέρον των αναλυτών εστιάζεται όχι μόνο στις επιμέρους εξαγγελίες, αλλά και στη μεθοδολογία με την οποία το οικονομικό επιτελείο της αξιωματικής αντιπολίτευσης επιχειρεί να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα των μέτρων. Το βασικό μήνυμα που επιδιώκεται να εκπεμφθεί είναι ότι καμία υπόσχεση δεν θα δίνεται χωρίς να προσδιορίζεται η συγκεκριμένη πηγή χρηματοδότησής της, με τις μόνιμες παρεμβάσεις να στηρίζονται αποκλειστικά σε μόνιμα έσοδα του κράτους.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει εκπονηθεί, για την τετραετία 2027-2030 το μεικτό κόστος των προτεινόμενων μέτρων ανέρχεται σε 7,39 δισ. ευρώ. Τα μόνιμα νέα έσοδα που προβλέπονται τοποθετούνται στα 1,92 δισ. ευρώ, γεγονός που διαμορφώνει την καθαρή δαπάνη στα 5,47 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό, σύμφωνα με τους υπολογισμούς της ΕΛΑΣ, καλύπτεται από τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο, ο οποίος εκτιμάται στα 5,60 δισ. ευρώ. Με αυτόν τον τρόπο, το οικονομικό επιτελείο υποστηρίζει ότι ο προϋπολογισμός του προγράμματος όχι μόνο είναι ισοσκελισμένος, αλλά αφήνει και ένα μικρό περιθώριο ασφαλείας ως αποθεματικό.

Η «Πατριωτική Εισφορά» ως εργαλείο δημοσιονομικής ενίσχυσης

Κεντρικό ρόλο στο νέο οικονομικό αφήγημα της ΕΛΑΣ διαδραματίζει η λεγόμενη «Πατριωτική Εισφορά». Το μέτρο αυτό παρουσιάζεται ως ένα εργαλείο για τη δικαιότερη κατανομή των φορολογικών βαρών, το οποίο θα λειτουργήσει συμπληρωματικά με τον εξορθολογισμό της φορολογικής επιβάρυνσης για τους μισθωτούς και τους ελεύθερους επαγγελματίες. Η εισφορά θα έχει υποχρεωτικό χαρακτήρα και, όπως εκτιμάται, θα διευρύνει περαιτέρω τον ετήσιο δημοσιονομικό χώρο της χώρας.

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο της στρατηγικής της ΕΛΑΣ είναι ότι τα προσδοκώμενα έσοδα από την «Πατριωτική Εισφορά» δεν έχουν συμπεριληφθεί στον βασικό δημοσιονομικό υπολογισμό πάνω στον οποίο έχει στηθεί το κύριο πακέτο των παρεμβάσεων. Αυτό το γεγονός, σύμφωνα με συνεργάτες του οικονομικού επιτελείου, αποδεικνύει τη συντηρητική προσέγγιση που ακολουθείται. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν, η πολιτική διαφορά της ΕΛΑΣ δεν έγκειται στο ότι υπόσχεται περισσότερα από άλλους, αλλά στο ότι γνωρίζει ακριβώς τι υπόσχεται και από πού θα πληρωθεί. Η δέσμευση είναι ότι μόνιμα μέτρα θα εξαγγέλλονται μόνο εφόσον υπάρχουν αντίστοιχα μόνιμα έσοδα για τη χρηματοδότησή τους.

Εθνικό Ταμείο Σύγκλισης: Ο διάδοχος του Ταμείου Ανάκαμψης

Ο δεύτερος μεγάλος πυλώνας του προγράμματος επικεντρώνεται στην ενίσχυση των επενδύσεων και στον παραγωγικό μετασχηματισμό της ελληνικής οικονομίας. Στο πλαίσιο αυτό, ο Αλέξης Τσίπρας αναμένεται να ανακοινώσει τη σύσταση ενός Εθνικού Ταμείου Σύγκλισης. Αυτό το νέο χρηματοδοτικό εργαλείο φιλοδοξεί να αποτελέσει τον βασικό μοχλό ανάπτυξης για την περίοδο που θα ακολουθήσει την ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Η αξιωματική αντιπολίτευση αντιμετωπίζει τη διαχείριση του Ταμείου Ανάκαμψης από την κυβέρνηση ως μια μεγάλη χαμένη εθνική ευκαιρία. Ως απάντηση, προτείνει ένα διαφορετικό μοντέλο κατανομής των επενδυτικών πόρων, το οποίο θα δίνει έμφαση στην παραγωγική ανασυγκρότηση, την αποκέντρωση και την ενίσχυση της κοινωνικής και περιφερειακής συνοχής. Στους υπολογισμούς για τη χρηματοδότηση του νέου Ταμείου δεν έχουν ενσωματωθεί ακόμη ευρωπαϊκά κονδύλια των οποίων το ύψος δεν έχει προσδιοριστεί επακριβώς, όπως αυτά του νέου ΕΣΠΑ ή του προγράμματος SAFE.

Η φιλοσοφία που διέπει το σύνολο του σχεδίου συμπυκνώνεται σε έναν θεμελιώδη κανόνα: «Καμία μόνιμη παροχή χωρίς μόνιμη πηγή χρηματοδότησης και καμία μόνιμη δαπάνη με έκτακτο έσοδο». Η εφαρμογή των μέτρων προβλέπεται να γίνεται σταδιακά, με συνεχή αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους πριν από οποιαδήποτε επέκταση. Οι πολιτικές θα επανεκτιμώνται σε ετήσια βάση, ενώ η ίδια λογική θα εφαρμόζεται και στις θεσμικές αλλαγές, οι οποίες θα συνοδεύονται από συγκεκριμένους υπευθύνους και δημόσια αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Όπως συνοψίζεται χαρακτηριστικά, ο στόχος είναι να γνωρίζουν όλοι εκ των προτέρων τι χωράει στον προϋπολογισμό, πότε μπορεί να εφαρμοστεί και ποιος θα επωμιστεί το κόστος.