«Ελπίδα για τη Δημοκρατία»: Το πρόγραμμα Καρυστιανού που αλλάζει τους πολιτικούς συσχετισμούς

Με τα μέλη του προσωρινού Πολιτικού Συμβουλίου στις πρώτες θέσεις, ανάμεσά τους και τη Μαρία Γρατσία, η Μαρία Καρυστιανού παρουσίασε από το βήμα της ΔΕΘ ένα μεγάλο μέρος του προγράμματος της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία», σκιαγραφώντας παράλληλα τον βασικό κορμό του πολιτικού σχεδιασμού της.

Όπως ανέφερε, το πρόγραμμα είναι αποτέλεσμα περίπου τριών μηνών εντατικής προετοιμασίας, με συμμετοχή θεματικών ομάδων, επιστημόνων, ειδικών και ανθρώπων της αγοράς. Η ίδια το χαρακτήρισε «ζωντανό, αληθινό και άκρως ρεαλιστικό», υποστηρίζοντας ότι φιλοδοξεί να απαντήσει σε χρόνιες δυσλειτουργίες του πολιτικού και διοικητικού συστήματος.

Πριν περάσει στους επιμέρους άξονες, η Καρυστιανού επέλεξε να συγκρουστεί με τη διαχρονική λογική των κυβερνητικών εξαγγελιών στη ΔΕΘ. Έκανε λόγο για μια ετήσια «φιέστα», όπου, όπως είπε, μοιράζονται μικρές παροχές και «τα ψίχουλα βαφτίζονται παροχές», αντιπαραβάλλοντας σε αυτή την πρακτική ένα πρόγραμμα που, κατά την ίδια, στηρίζεται σε συγκεκριμένες, εφαρμόσιμες και κοστολογημένες προτάσεις.

Κράτος δικαίου, θεσμικές αλλαγές και εθνική στρατηγική

Πρώτος και κεντρικός πυλώνας της παρουσίασης ήταν το κράτος δικαίου, το οποίο αποτελεί βασικό στοιχείο της πολιτικής ταυτότητας που επιχειρεί να οικοδομήσει η Μαρία Καρυστιανού. Η κριτική της ήταν ιδιαίτερα σκληρή απέναντι στις κυβερνήσεις των τελευταίων ετών, με αναφορές στα μνημόνια των περιόδων Παπανδρέου, Σαμαρά και Τσίπρα, στη Συμφωνία των Πρεσπών, στην τραγωδία των Τεμπών και σε οικονομικά σκάνδαλα.

Η ίδια απέδωσε στην κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη την κορύφωση, κατά την εκτίμησή της, μιας μακράς πορείας θεσμικής υποχώρησης και απαξίωσης κρίσιμων μηχανισμών ελέγχου και λογοδοσίας.

Στην κορυφή των θεσμικών αλλαγών που προτείνει βρίσκεται η κατάργηση του άρθρου 86 του Συντάγματος για την ποινική ευθύνη των υπουργών. Παράλληλα, εισηγήθηκε πλήρη αποσύνδεση της επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης από την εκτελεστική εξουσία.

Σύμφωνα με την πρόταση, οι πρόεδροι και αντιπρόεδροι των ανώτατων δικαστηρίων θα πρέπει να επιλέγονται από το ίδιο το σώμα των ανώτατων δικαστών, από τον βαθμό του προέδρου Εφετών και άνω, ώστε να περιοριστεί η κυβερνητική επιρροή στην κορυφή της Δικαιοσύνης.

Η Καρυστιανού πρότεινε επίσης να απαγορεύεται η παράταση της θητείας δικαστικού λειτουργού στην Οικονομική Εισαγγελία ή σε θέση στο εξωτερικό και να προβλέπεται δυνατότητα νέας διεκδίκησης αντίστοιχης θέσης μόνο μετά την πάροδο δεκαετίας.

Παράλληλα, πρότεινε να αποκλείονται από την προεδρία ανεξάρτητων αρχών πρόσωπα που έχουν προηγουμένως υπηρετήσει ως πρόεδροι ή αντιπρόεδροι ανώτατων δικαστηρίων, ενώ τάχθηκε υπέρ της μείωσης του αριθμού των βουλευτών από 300 σε 200.

Στο ίδιο πλαίσιο ενέταξε την ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου, το οποίο θα διενεργεί προληπτικό έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων πριν από τη δημοσίευσή τους, καθώς και την πλήρη ψηφιοποίηση της Δικαιοσύνης.

Στα εθνικά θέματα, η επικεφαλής της «Ελπίδας» ανέβασε αισθητά τους τόνους, παρουσιάζοντας την πρόταση για ένα νέο αμυντικό δόγμα «ενεργητικής αποτροπής».

Αναφέρθηκε στη Διακήρυξη των Αθηνών και έθεσε ζήτημα για τη συνέχιση της συγκεκριμένης πολιτικής γραμμής, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να επιμένει σε μια συμφωνία όταν, κατά την άποψή της, παραβιάζονται κυριαρχικά δικαιώματα.

Για την αντιμετώπιση μιας παραβίασης πρότεινε τρεις ταυτόχρονες κινήσεις: άμεση αντίδραση με ετοιμότητα κλιμάκωσης, διεθνοποίηση της παραβατικής συμπεριφοράς και σταθερή ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας.

Η ίδια ξεκαθάρισε ότι δεν επιδιώκεται σύγκρουση με καμία χώρα, σημειώνοντας όμως ότι κάθε προσβολή κυριαρχικών δικαιωμάτων πρέπει να συνεπάγεται σαφές και υπολογίσιμο κόστος.

Στις προτάσεις περιλαμβάνονται ακόμη η επαναφορά του Ενιαίου Αμυντικού Δόγματος Ελλάδας – Κύπρου, ισχυρότερη ελληνική παρουσία στην Ανατολική Μεσόγειο, μισθολογικές παρεμβάσεις για το προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων και αλλαγές στο βαθμολόγιο.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έδωσε επίσης στη δυνατότητα των ίδιων των Ενόπλων Δυνάμεων να διατηρούν και να συντηρούν στρατιωτικό υλικό, καθώς και στην ίδρυση Πανεπιστημίου Εθνικής Άμυνας, ισότιμου με τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα.

Στο μεταναστευτικό, η Μαρία Καρυστιανού μίλησε για πολιτική «αυστηρή αλλά δίκαιη», με πλήρη φύλαξη των συνόρων, σαφή διαχωρισμό νόμιμης και παράνομης εισόδου και εφαρμογή των προβλεπόμενων διαδικασιών για όσους δεν θεμελιώνουν δικαίωμα παραμονής στη χώρα.

Δημογραφικό, Παιδεία, οικονομία και ενέργεια

Ιδιαίτερα υψηλά στην ατζέντα τοποθετήθηκε και το δημογραφικό, το οποίο η Καρυστιανού χαρακτήρισε κορυφαία εθνική προτεραιότητα. Το πρόγραμμα προβλέπει οικονομικά και φορολογικά κίνητρα για οικογένειες, στεγαστική πολιτική για νέους και πολύτεκνους, ενίσχυση της μητρότητας και ειδικά κίνητρα εγκατάστασης σε ακριτικές και δυσπρόσιτες περιοχές.

Στον τομέα της Παιδείας, οι προτάσεις ξεκινούν ήδη από την περίοδο της εγκυμοσύνης και φτάνουν μέχρι την ανώτατη εκπαίδευση. Περιλαμβάνουν δωρεάν στήριξη των γονέων μέχρι την εφηβεία των παιδιών, αναβάθμιση των Νηπιαγωγείων, βελτίωση των σχολικών υποδομών και μείωση του αριθμού μαθητών ανά τάξη.

Το σχέδιο προβλέπει ακόμη την παρουσία μόνιμων ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών σε όλα τα σχολεία μέσα σε ορίζοντα τετραετίας, καθώς και τη δημιουργία σταθερού δικτύου ψυχικής υγείας από το Νηπιαγωγείο μέχρι και το Πανεπιστήμιο.

Αλλαγές προτείνονται και για τον τρόπο εισαγωγής στα ΑΕΙ. Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις προβλέπεται να συμμετέχουν κατά 40% στην τελική αξιολόγηση, οι βαθμοί των τριών τάξεων του Λυκείου κατά 30%, η προσωπική προσπάθεια και οι δραστηριότητες κατά 20% και κοινωνικά κριτήρια κατά 10%.

Για την ανώτατη εκπαίδευση, η «Ελπίδα» προτείνει ενίσχυση των δημόσιων πανεπιστημίων, ενώ για τα ιδιωτικά δηλώνει ότι σέβεται τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας όπως αυτή έχει διαμορφωθεί μετά την κρίση για τη συνταγματικότητα του νόμου Πιερρακάκη.

Για τους εκπαιδευτικούς προβλέπονται περισσότεροι μόνιμοι διορισμοί και σταθερότερες εργασιακές συνθήκες.

Στον πρωτογενή τομέα, η Καρυστιανού πρότεινε τη δημιουργία Εθνικού Συμβουλίου Πρωτογενούς Τομέα, την αντιμετώπιση των καρτέλ, την ενίσχυση συνεργατικών σχημάτων και τη στενότερη σύνδεση της παραγωγής με την κατανάλωση.

Στο ίδιο πακέτο περιλαμβάνονται αυστηρότεροι έλεγχοι στις εισαγωγές και στις ελληνοποιήσεις προϊόντων, μείωση του ενεργειακού κόστους, έργα για τη διαχείριση των υδάτων και αναθεώρηση του κανονισμού του ΕΛΓΑ.

Για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, η πρόταση προβλέπει αποσύνδεσή του από την ΑΑΔΕ και επαναφορά του υπό την εποπτεία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Στην ενέργεια, η «Ελπίδα» υποστηρίζει ένα μικτό μοντέλο αγοράς, το οποίο θα μειώνει την εξάρτηση των τελικών τιμών από τις διεθνείς διακυμάνσεις. Προτείνει νέο εθνικό ενεργειακό σχεδιασμό και παράταση της αξιοποίησης του λιγνίτη.

Στην οικονομία, το πρόγραμμα περιλαμβάνει μειώσεις ΦΠΑ σε βασικά αγαθά, μηδενικό ΦΠΑ σε συγκεκριμένα βρεφικά προϊόντα, χαμηλότερο ΦΠΑ στα φάρμακα, παρεμβάσεις στη φορολογία εισοδήματος και στον ΕΝΦΙΑ και ευνοϊκότερο περιβάλλον για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Για το τραπεζικό σύστημα, η Καρυστιανού προτείνει αλλαγές στο πλαίσιο που διέπει τις σχέσεις τραπεζών, funds και servicers, με κεντρική στόχευση την προστασία της πρώτης κατοικίας.

Στην κοινωνική πολιτική, το πρόγραμμα περιλαμβάνει δράσεις για την παιδική φροντίδα, την οικογένεια και τα άτομα με αναπηρία. Προβλέπονται ενίσχυση της ειδικής αγωγής, περισσότερες δυνατότητες απασχόλησης, διατήρηση παροχών και μετά την ένταξη στην αγορά εργασίας, πρόσβαση στον προσωπικό βοηθό και αναδιοργάνωση των ΚΕΠΑ.

Η παρουσία της Μαρίας Καρυστιανού στη Θεσσαλονίκη συνεχίζεται με τη συνέντευξη Τύπου, όπου το βάρος μεταφέρεται πλέον από τη γενική παρουσίαση του προγράμματος στις λεπτομέρειες και στην εφαρμογή των προτάσεων.

Η πρόεδρος της «Ελπίδας» αναμένεται να δεχθεί ερωτήσεις για σημεία που στην αρχική παρουσίαση παρέμειναν περισσότερο γενικά, καθώς και για το κόστος, το χρονοδιάγραμμα και τον τρόπο υλοποίησης συγκεκριμένων παρεμβάσεων.

Μετά τη ΔΕΘ, το πολιτικό επιτελείο περνά στην επόμενη φάση. Στην «Ελπίδα» περιμένουν τις πρώτες δημοσκοπήσεις που θα καταγράψουν την επίδραση της παρουσίας της Καρυστιανού στη Θεσσαλονίκη, με την προσδοκία ότι η παρουσίαση των θέσεων θα ενισχύσει την πολιτική δυναμική του Κινήματος.

Αμέσως μετά, το βάρος πρόκειται να μεταφερθεί στη συγκρότηση των ψηφοδελτίων και στην εκλογική οργάνωση.

Οι επόμενες μετρήσεις θα πραγματοποιηθούν πάντως σε μια περίοδο έντονης κινητικότητας και στην πλευρά όσων έχουν αποχωρήσει από την «Ελπίδα». Σύμφωνα με πληροφορίες, μέσα στον Οκτώβριο οι πρώην συνοδοιπόροι της Καρυστιανού αναμένεται να πραγματοποιήσουν νέα συνάντηση, προκειμένου να συζητήσουν τις επόμενες κινήσεις τους, χωρίς να αποκλείεται κανένα ενδεχόμενο.

Το πολιτικό φθινόπωρο διαμορφώνεται έτσι ιδιαίτερα πυκνό. Η Μαρία Καρυστιανού περνά πλέον από τη φάση της παρουσίασης θέσεων στην οργανωτική και εκλογική συγκρότηση, ενώ οι πρώην συνεργάτες της αναζητούν τον δικό τους πολιτικό βηματισμό. Η ΔΕΘ αποτέλεσε την πρώτη μεγάλη δοκιμασία του προγράμματος· οι δημοσκοπήσεις και η συγκρότηση των ψηφοδελτίων θα δείξουν πλέον αν αυτή η παρουσία μπορεί να αποκτήσει σταθερό πολιτικό αποτύπωμα.