«Γαλάζια Πατρίδα»: Εμπρηστική επίθεση Γκιουρντενίζ σε Γεραπετρίτη με αναφορές στη Σμύρνη

Με μια ιδιαίτερα οξεία και προκλητική παρέμβαση, ο απόστρατος ναύαρχος Τζεμ Γκιουρντενίζ, από τους βασικούς θεωρητικούς του αναθεωρητικού δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας», επιτέθηκε στον Έλληνα υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη, συνδέοντας μάλιστα τις πρόσφατες δηλώσεις του με τη Μικρασιατική Καταστροφή και τη Σμύρνη του 1922.

Στο επίκεντρο της αντίδρασής του βρέθηκαν δύο πάγιες ελληνικές θέσεις: το δικαίωμα της Ελλάδας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα έως τα 12 ναυτικά μίλια και η περαιτέρω ενίσχυση της στρατηγικής και αμυντικής συνεργασίας με το Ισραήλ.

Ο Γκιουρντενίζ ανέφερε ότι ο Γιώργος Γεραπετρίτης δηλώνει πως η Ελλάδα θα εφαρμόσει τα 12 μίλια όταν το κρίνει σκόπιμο και ταυτόχρονα επικαλείται τις ισχυρές διεθνείς συμμαχίες της χώρας ως βασικό στοιχείο ισχύος.

Στη συνέχεια επιχείρησε να συνδέσει τις σημερινές ελληνοτουρκικές διαφορές με τα γεγονότα του 1922, επιλέγοντας μια ιστορικά φορτισμένη αναφορά που ανεβάζει ακόμη περισσότερο τους τόνους.

Ο Τούρκος απόστρατος χαρακτήρισε «ενδιαφέρουσα σύμπτωση της ιστορίας και της μοίρας» το γεγονός ότι οι δηλώσεις αυτές έγιναν κοντά στην επέτειο της εισόδου του τουρκικού στρατού στη Σμύρνη πριν από 104 χρόνια.

Παράλληλα, επιχείρησε να παρουσιάσει την ελληνική στρατηγική ως εξάρτηση από τρίτες δυνάμεις, υποστηρίζοντας ότι η Αθήνα δεν μπορεί, μέσω συμμαχιών και στρατιωτικής ισχύος άλλων κρατών, να επιβάλει κατά την άποψή του μονομερείς επιλογές στο Αιγαίο.

Στο στόχαστρο ξανά τα 12 ναυτικά μίλια

Κεντρικό σημείο της παρέμβασής του αποτέλεσε η ελληνική θέση για την επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, δικαίωμα που η Αθήνα θεωρεί νόμιμο και αναφαίρετο.

Ο Γκιουρντενίζ υποστήριξε ότι η εφαρμογή της σχετικής πρόβλεψης του Δικαίου της Θάλασσας στο Αιγαίο δεν μπορεί, κατά την τουρκική προσέγγιση, να αγνοεί τις γεωγραφικές ιδιαιτερότητες της περιοχής και τα συμφέροντα της Τουρκίας.

Ισχυρίστηκε ακόμη ότι μια μονομερής ελληνική επέκταση θα είχε στόχο τον περιορισμό της Τουρκίας στις ακτές της και θα δημιουργούσε, όπως υποστήριξε, σοβαρά προβλήματα για την ίδια τη γεωγραφική και στρατηγική της θέση στο Αιγαίο.

Η επιχειρηματολογία του κινείται πλήρως μέσα στο πλαίσιο της πάγιας τουρκικής πολιτικής. Η Άγκυρα διατηρεί από το 1995 την απειλή πολέμου, το γνωστό casus belli, σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο.

Η Τουρκία δεν έχει υπογράψει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, ενώ η ελληνική πλευρά επαναλαμβάνει σταθερά ότι η επέκταση αποτελεί κυριαρχικό δικαίωμα, το οποίο θα ασκηθεί όταν η χώρα κρίνει ότι εξυπηρετεί τα εθνικά της συμφέροντα.

Η Αθήνα έχει ήδη εφαρμόσει την επέκταση στα 12 ναυτικά μίλια στο Ιόνιο και διατηρεί την ίδια νομική θέση για τις υπόλοιπες θαλάσσιες περιοχές.

Νέα επίθεση για τα νησιά και τη συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ

Ο Γκιουρντενίζ επανέφερε επίσης την τουρκική επιχειρηματολογία περί στρατιωτικοποίησης των ελληνικών νησιών του Ανατολικού Αιγαίου.

Υποστήριξε ότι η παρουσία στρατιωτικών δυνάμεων στα νησιά που βρίσκονται απέναντι από τις μικρασιατικές ακτές και η παράλληλη επίκληση ισχυρών συμμαχιών από την Αθήνα δεν αναιρούν, κατά την άποψή του, τις τουρκικές ανησυχίες ασφαλείας.

Η ελληνική πλευρά απορρίπτει σταθερά αυτές τις αξιώσεις και επικαλείται το άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ, που κατοχυρώνει το δικαίωμα αυτοάμυνας.

Η Αθήνα συνδέει τη στρατιωτική παρουσία στα νησιά με την ύπαρξη της τουρκικής Στρατιάς του Αιγαίου, τις σημαντικές αποβατικές δυνατότητες στα μικρασιατικά παράλια και το casus belli που εξακολουθεί να βρίσκεται σε ισχύ.

Ο Τούρκος απόστρατος στράφηκε παράλληλα και κατά της ενισχυμένης στρατηγικής συνεργασίας της Ελλάδας με το Ισραήλ, επιχειρώντας να αποδομήσει το ελληνικό επιχείρημα ότι οι ισχυρές διεθνείς συμμαχίες ενισχύουν την αποτρεπτική ικανότητα της χώρας.

Στην τοποθέτησή του ανέφερε ότι οι συμμαχίες δεν μπορούν να δημιουργήσουν «δίκαιο αλά καρτ» και ότι ούτε ο εξοπλισμός ούτε η στήριξη τρίτων κρατών μπορούν, κατά την τουρκική θέση που εκφράζει, να μεταβάλουν τα δικαιώματα της Άγκυρας.

Ο Γκιουρντενίζ ολοκλήρωσε την παρέμβασή του επαναλαμβάνοντας ένα από τα βασικά συνθήματα της «Γαλάζιας Πατρίδας», δηλώνοντας ότι ούτε το Αιγαίο ούτε η Μεσόγειος αποτελούν «ελληνική λίμνη» και ότι τα τουρκικά συμφέροντα στην περιοχή δεν μπορούν να τεθούν υπό διαπραγμάτευση με τη στήριξη τρίτων χωρών.

Ιδιαίτερα προκλητική ήταν και η καταληκτική του αναφορά στην 9η Σεπτεμβρίου, με την οποία επιχείρησε εκ νέου να μεταφέρει τη σημερινή ελληνοτουρκική αντιπαράθεση στο ιστορικό πεδίο του 1922.

Η παρέμβαση Γκιουρντενίζ καταδεικνύει ότι το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» παραμένει ενεργό ως βασικό εργαλείο της τουρκικής αναθεωρητικής ρητορικής. Ταυτόχρονα, η ενόχληση για τα 12 ναυτικά μίλια, την αμυντική ενίσχυση της Ελλάδας και τις στενότερες σχέσεις με το Ισραήλ δείχνει ότι οι ελληνικές επιλογές αποτροπής εξακολουθούν να προκαλούν έντονες αντιδράσεις στην άλλη πλευρά του Αιγαίου.