Απάτη «carousel»: Ο «μετρ» του ηλεκτρονικού εμπορίου και τα 88 ακίνητα

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η έρευνα των ελληνικών και ευρωπαϊκών Αρχών για τον τρόπο με τον οποίο φέρονται να νομιμοποιήθηκαν τα έσοδα του κυκλώματος που κατηγορείται ότι οργάνωσε μεγάλη διασυνοριακή απάτη ΦΠΑ τύπου «carousel», προκαλώντας ζημία τουλάχιστον 46,9 εκατ. ευρώ στους προϋπολογισμούς της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Οι έρευνες της Διεύθυνσης Εσωτερικών Υποθέσεων των Σωμάτων Ασφαλείας και της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών αποκάλυψαν περιουσιακά στοιχεία αξίας πολλών εκατομμυρίων ευρώ, τα οποία εξετάζεται αν αποκτήθηκαν με χρήματα προερχόμενα από τη φερόμενη παράνομη δραστηριότητα.

Μέχρι στιγμής έχουν δεσμευτεί συνολικά 88 ακίνητα, τραπεζικοί λογαριασμοί, ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία και πολυτελή οχήματα. Τα συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία θα παραμείνουν «παγωμένα» έως ότου ολοκληρωθεί ο έλεγχος για την προέλευση των χρημάτων που χρησιμοποιήθηκαν για την απόκτησή τους.

Η έρευνα δεν περιορίζεται πλέον στον μηχανισμό της φορολογικής απάτης. Οι Αρχές επιχειρούν να χαρτογραφήσουν ολόκληρη τη διαδρομή του χρήματος, από τις συναλλαγές των εταιρειών έως τα ψηφιακά πορτοφόλια, τις επενδύσεις, τα ακίνητα και τα πολυτελή περιουσιακά στοιχεία.

Ο επιχειρηματίας και το δίκτυο των εταιρειών-φαντασμάτων

Ως κεντρικό πρόσωπο της υπόθεσης φέρεται Έλληνας επιχειρηματίας με πολυετή δραστηριότητα στο διαδικτυακό εμπόριο ηλεκτρονικών ειδών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, ο ίδιος και οι συνεργάτες του φέρονται να δημιούργησαν ένα σύνθετο δίκτυο επιχειρήσεων, αξιοποιώντας τις ιδιαιτερότητες των διασυνοριακών συναλλαγών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η φερόμενη οργάνωση εκμεταλλευόταν το καθεστώς απαλλαγής από τον ΦΠΑ που ισχύει όταν αγαθά πωλούνται από επιχείρηση ενός κράτους-μέλους σε επιχείρηση άλλου κράτους-μέλους. Μέσα από διαδοχικές πωλήσεις ηλεκτρονικών προϊόντων, εταιρείες της αλυσίδας εμφανίζονταν να πραγματοποιούν μεγάλη εμπορική δραστηριότητα, χωρίς να αποδίδουν τον αναλογούντα φόρο.

Ο επιχειρηματίας περιγράφεται από αστυνομικές πηγές ως πρόσωπο με ιδιαίτερη γνώση του ηλεκτρονικού εμπορίου και των φορολογικών διαδικασιών. Φέρεται να είχε οργανώσει ένα πολυδαίδαλο σύστημα εταιρειών, το οποίο δυσκόλευε τον εντοπισμό των πραγματικών διαχειριστών και την παρακολούθηση των οικονομικών ροών.

Οι επιχειρήσεις εμφανίζονταν με μεγάλο κύκλο εργασιών και συνεχείς συναλλαγές ηλεκτρονικών ειδών. Πίσω από τη δραστηριότητα αυτή, όμως, οι ερευνητές εξετάζουν αν λειτουργούσε μια οργανωμένη αλυσίδα εταιρειών χωρίς πραγματική οικονομική υπόσταση ή με διαχειριστές που είχαν μόνο τυπικό ρόλο.

Στο μικροσκόπιο έχουν τεθεί πλέον το σύνολο της κινητής και ακίνητης περιουσίας του φερόμενου ως επικεφαλής, οι τραπεζικές του συναλλαγές, οι επενδύσεις του και οι οικονομικές σχέσεις του με τα υπόλοιπα πρόσωπα της υπόθεσης.

Οι Αρχές εκτιμούν ότι τα μέλη του κυκλώματος γνώριζαν πως η τοποθέτηση μεγάλων χρηματικών ποσών σε συμβατικούς τραπεζικούς λογαριασμούς θα μπορούσε να προκαλέσει ελέγχους. Για τον λόγο αυτό φέρονται να κατεύθυναν σημαντικό μέρος των εσόδων σε ψηφιακά πορτοφόλια και επενδυτικά προϊόντα.

Συνολικά δεσμεύτηκαν ψηφιακά περιουσιακά στοιχεία αξίας περίπου 5,4 εκατ. ευρώ. Από αυτά, περίπου 900.000 ευρώ αντιστοιχούν σε κρυπτονομίσματα, ενώ επιπλέον επενδύσεις αξίας περίπου 4,5 εκατ. ευρώ εντοπίστηκαν ύστερα από εξειδικευμένη ψηφιακή εγκληματολογική έρευνα.

Κατά τις εφόδους που πραγματοποιήθηκαν σε γραφεία εταιρειών και κατοικίες στην Αθήνα και την Καστοριά, βρέθηκαν επίσης περίπου 100.000 ευρώ σε μετρητά. Οι ερευνητές εξετάζουν αν το ποσό χρησιμοποιούνταν ως διαθέσιμο ταμείο για τις καθημερινές ανάγκες και τις μετακινήσεις των εμπλεκομένων.

«Μπροστινοί» σε τέσσερις χώρες και έρευνα για το ξέπλυμα

Οι ελεγκτικές Αρχές εξετάζουν τραπεζικούς λογαριασμούς στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, ενώ αναλύεται μεγάλος όγκος λογιστικών εγγράφων, τιμολογίων, εταιρικών αρχείων, ηλεκτρονικών υπολογιστών και ψηφιακών δεδομένων που κατασχέθηκαν κατά τις επιχειρήσεις.

Βασικό μέρος της έρευνας αφορά τον εντοπισμό των προσώπων που εμφανίζονταν ως διαχειριστές των εταιρειών. Οι «αδιάφθοροι» της ΕΛ.ΑΣ. ερευνούν αν κάποιοι από αυτούς λειτουργούσαν ως «μπροστινοί» ή αχυράνθρωποι, χωρίς ουσιαστική συμμετοχή στις αποφάσεις και στις οικονομικές συναλλαγές.

Η αποκάλυψη των πραγματικών ελεγκτών του δικτύου θεωρείται δύσκολη, καθώς οι εταιρείες βρίσκονταν σε διαφορετικά κράτη και οι συναλλαγές πραγματοποιούνταν μέσα από πολυάριθμους ενδιάμεσους λογαριασμούς και εμπορικές συμφωνίες.

Το δίκτυο φέρεται να εκτεινόταν σε Ελλάδα, Κύπρο, Βουλγαρία και Τσεχία. Η διεθνής του διάσταση απαιτούσε τη συλλογή και τη διασταύρωση στοιχείων από διαφορετικές φορολογικές, τραπεζικές και δικαστικές Αρχές.

Το εμπόριο ηλεκτρονικών ειδών θεωρείται ιδιαίτερα πρόσφορο για τέτοιου τύπου απάτες, καθώς τα προϊόντα έχουν υψηλή αξία, μεταφέρονται εύκολα και μπορούν να αλλάζουν πολλές φορές ιδιοκτησία μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Η απάτη τύπου «carousel» στηρίζεται στη δημιουργία μιας αλυσίδας συναλλαγών, κατά την οποία μία εταιρεία αγοράζει προϊόντα χωρίς ΦΠΑ από άλλη ευρωπαϊκή χώρα, τα μεταπωλεί με φόρο στην εσωτερική αγορά και στη συνέχεια εξαφανίζεται χωρίς να αποδώσει το ποσό στο Δημόσιο.

Άλλη εταιρεία της αλυσίδας μπορεί στη συνέχεια να ζητήσει επιστροφή φόρου, παρότι ο ΦΠΑ δεν έχει καταβληθεί ποτέ. Μέσω των συνεχών πωλήσεων, τα ίδια ή αντίστοιχα προϊόντα επανέρχονται στην αρχική χώρα και ο κύκλος επαναλαμβάνεται, δημιουργώντας πολλαπλή ζημία στους δημόσιους προϋπολογισμούς.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, από το 2021 έως το 2025 οι ύποπτοι φέρονται να χρησιμοποίησαν αλυσίδα λεγόμενων «εμπόρων-φαντασμάτων» για τη διανομή ηλεκτρονικών ειδών στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες της ΕΕ.

Οι εταιρείες εξετάζεται αν δημιουργήθηκαν με βασικό σκοπό την αποφυγή καταβολής ΦΠΑ ή τη διεκδίκηση παράνομων επιστροφών φόρου για ποσά που δεν είχαν προηγουμένως αποδοθεί.

Η άμεση ζημία για την Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση εκτιμάται σε τουλάχιστον 46,9 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, οι ερευνητές έχουν εντοπίσει ενδείξεις για πρόσθετο ΦΠΑ ύψους 24,2 εκατ. ευρώ, ο οποίος είτε δεν καταβλήθηκε είτε δηλώθηκε με ανακριβή στοιχεία.

Η έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας συνεχίζεται, με βασικό στόχο να αποκαλυφθεί ο πλήρης μηχανισμός λειτουργίας του δικτύου, η διαδρομή των παράνομων εσόδων και η πραγματική προέλευση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων.

Τα πρόσωπα που ερευνώνται διατηρούν το τεκμήριο της αθωότητας μέχρι την ολοκλήρωση της δικαστικής διαδικασίας και την έκδοση οριστικής απόφασης.